چرا مرزهای ایران به قتلگاه معیشت تبدیل شده است؟ بررسی ریشههای کولبری، سوختبری و محرومیت اقوام در پرتو فرمان قرآن به برابری و عدالت

چرا مرزهای ایران به قتلگاه معیشت تبدیل شده است؟ بررسی ریشههای کولبری، سوختبری و محرومیت اقوام در پرتو فرمان قرآن به برابری و عدالت

گسترش پدیدههای پرخطری همچون کولبری در مناطق غربی ایران و سوختبری در سیستانوبلوچستان، فراتر از یک چالش انتظامی، نشانه فقدان زیرساختهای توسعه و نابرابری در دسترسی به فرصتهای شغلی است.
وضعیتی که بازخوانی آموزههای قرآن کریم درباره کرامت انسانی، عدالت و شناخت متقابل اقوام، ضرورت اصلاح سیاستهای عمومی و تضمین حقوق برابر شهروندی را آشکار میسازد.

در مناطق مرزی غرب و جنوب شرق ایران، مرز برای بخش قابل توجهی از ساکنان نه صرفاً یک خط جغرافیایی، بلکه تنها بستر ناگزیر برای تأمین معاش است.
کمبود سرمایهگذاری صنعتی، ضعف زیرساختهای تجاری و محدودیت دسترسی به مشاغل رسمی، بسیاری از شهروندان را به سمت فعالیتهای پرمخاطرهای چون کولبری و سوختبری سوق داده است.
مشاغلی که در نبود حمایتهای قانونی، با حوادث مرگبار، سقوط از ارتفاع و آسیبهای جدی جانی همراهاند.

بر اساس دادههای منتشرشده در گزارشهای سالانه نهادهای حقوق بشری از جمله «شبکه حقوق بشر کردستان» و «مجموعه هرانا»، سالانه دهها تن از کولبران و سوختبران جان خود را در مسیرهای صعبالعبور مرزی از دست میدهند.
افزون بر این، گزارش «دبیرکل سازمان ملل متحد» و سازمان «عفو بینالملل» نیز نشان میدهد که محرومیت دهها هزار نفر در سیستانوبلوچستان از اسناد هویتی و شناسنامه، دسترسی آنان به آموزش، خدمات درمانی و اشتغال رسمی را مسدود کرده و چرخه فقر را در این مناطق تداوم بخشیده است.

در حالی که کمیته رفع تبعیض نژادی «سازمان ملل متحد» نیز بر ضرورت رفع موانع حقوقی و اقتصادی پیش روی اقوام تأکید کرده است، آموزههای اصیل اسلامی چارچوبی روشن برای برونرفت از این وضعیت ارائه میدهند.
آیه ۱۳ سوره مبارکه حجرات با عبارت «وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا» (و شما را تیرهها و قبیلهها قرار دادیم تا یکدیگر را بشناسید)، تنوع قومی و فرهنگی را نه مبنایی برای برتری یا محرومیت، بلکه زمینهای برای شناخت متقابل و همزیستی مسالمتآمیز معرفی میکند و تقوا را تنها معیار کرامت نزد خداوند میداند.
در آیه هشتم سوره مائده آمده است که : «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ، وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَىٰ أَلَّا تَعْدِلُوا، اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ، وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ»، «ای کسانی که ایمان آوردهاید! همواره برای خدا قیام کنید و از روی عدالت گواهی دهید؛ و دشمنی با گروهی، شما را بر آن ندارد که عدالت نکنید. عدالت کنید که آن به تقوا نزدیکتر است، و از خدا پروا دارید که بیتردید خداوند به آنچه انجام میدهید آگاه است.»

تأکید این آیه هشتم شریفه بر اجرای بیقیدوشرط عدالت و همچنین اصل نوزدهم قانون اساسی مبنی بر برابری حقوق همه اقوام، امنیت پایدار مرزها در گرو توسعه متوازن و حفظ کرامت انسانی است.
کارشناسان معتقدند که جایگزینی رویکردهای صرفاً قهری با سرمایهگذاری اقتصادی، تسهیل صدور اسناد هویتی و مشارکت دادن ساکنان محلی در تصمیمگیریها، میتواند معیشت و حقوق مرزنشینان را بهصورت بنیادین تضمین کند.




