Ankara’nın Çoklu Koridor Sisteminde Moskova ve Pekin ile Stratejik Rekabeti; Kuzey Kutbu Koridorunun Ortaya Çıkışı ve Küresel Transit Yollarının Dönüşümü Karşısında Türkiye’nin Jeoekonomik Zorlukları
Ankara’nın Çoklu Koridor Sisteminde Moskova ve Pekin ile Stratejik Rekabeti; Kuzey Kutbu Koridorunun Ortaya Çıkışı ve Küresel Transit Yollarının Dönüşümü Karşısında Türkiye’nin Jeoekonomik Zorlukları
Rusya ve Çin tarafından Kuzey Buz Denizi’nde yeni ticaret rotalarının ortaya çıkışı ve uluslararası taşımacılıkta “çoklu koridor sistemi” modelinin oluşması ile birlikte, Türkiye enerji ve ulaşım alanında yeni zorluklar ve fırsatlarla karşı karşıya gelmiştir.
Ankara’daki transit yetkilileri ve uzmanlar, “Orta Koridoru” entegre bir Avrasya süperkorydoru haline getirerek kendilerini kutupsal ve paralel yeni yollar karşısında jeostratejik konumlarını güçlendirmeyi ve ülkenin ekonomik dayanıklılığını korumaya çalışmaktadırlar.
Bu konuyu araştıran meslektaşımızın raporunu görüyoruz:
Son jeopolitik gelişmeler ve Kuzey Kutbu buzlarının bir kısmının erimesi, Çin, Rusya ve Güney Kore gibi büyük ticaret güçlerinin “Kuzey Kutbu Koridoruna” olan ilgisini arttırmıştır.
Rusya’nın kuzey kıyıları üzerinden Atlantik Okyanusu ve Avrupa’ya malların ulaştırıldığı bu kutup rotası, mesafeyi kısaltarak ve bir tür “jeopolitik sigorta” sağlayarak ticaret filolarının Süveyş Kanalı, Babülmendep Boğazı ve Malakka Boğazı gibi güneydeki riskli geçitlere bağımlılığını azaltmaktadır.
Her ne kadar kısa denizcilik sezonu, buz kırıcı ihtiyacı ve yüksek sigorta maliyetleri gibi teknik sınırlamalar, bu rotanın yakın vadede Süveyş Kanalı’nın yerini tamamen almasını kısıtlasa da, bunun tesis edilmesi “çoklu koridor sistemi” adı verilen uluslararası taşımada yeni bir dönemin başlangıcını simgelemektedir.
Financial Times gazetesine göre; Güney Kore gibi bazı Asya ülkeleri, taşımacılık süresini Süveyş rotasına göre 10 gün kısaltmak amacıyla kuzey rotasında ticari denemelere başlamışlardır.
Bunun yanı sıra, Hollandalı Clingendael Enstitüsü’nün bir araştırma raporuna göre, bu rotanın 2030 ufkuna kadar küresel ticaret modellerini köklü bir şekilde değiştirmesi beklenmemekle birlikte, önemli pratik adımlar atılmıştır; öyle ki bu yıl, birkaç tanker bu rotadan önemli miktarda Rus enerji ihracatını Asya pazarına taşımıştır.
Bu değişiklikler Ankara’yı yeni bir senaryo ile karşı karşıya getirmektedir; çünkü kutup transitinin genişlemesi İstanbul Boğazı, Çanakkale Boğazı ve Türkiye limanlarından geçişi etkileyebilir.
Avrupa enerji ve transit analiz yayınları için Mehmet Oğutçu, eski Türk diplomat ve Londra’daki “Enerji Kulübü” başkanı, Ankara’ya coğrafyanın tek başına kader belirleyici bir faktör olmadığını ve stratejik değerin, altyapılarla bağlantılı hale geldiğinde anlam kazandığını belirterek uyarıda bulunmuştur.
İhracatçıların gelecekte ideolojik perspektiflerle değil, hız, güvenlik, düşük maliyetler ve dijital altyapılar gibi bileşenler temelinde yollarını seçeceklerini vurgulamıştır.
Bu nedenle ulaşım uzmanları, Türkiye’nin “Orta Koridoru”nu basit bir demiryolu projesinin ötesine geçirerek, Azerbaycan, Gürcistan ve Avrupa arasında demir yolları, otoyollar, fiber optik, enerji iletim hatları ve lojistik merkezlerden oluşan kapsamlı bir ağ haline getirmesi gerektiğine inanmaktadır.
Bu çerçevede, jeopolitik değişikliklerin ekonomik fırsatlara dönüştürülmesi, Türkiye için yeni küresel ticaret mimarisinde başarının anahtarı olacaktır.
