هشدار اخلاقی و معارفی امام حسن عسکری علیهالسلام درباره خطرات کوچک شمردن گناهان و نفوذ پنهان شرک در رفتار انسان
هشدار اخلاقی و معارفی امام حسن عسکری علیهالسلام درباره خطرات کوچک شمردن گناهان و نفوذ پنهان شرک در رفتار انسان
پیشوای یازدهم مسلمانان، حضرت امام حسن عسکری علیهالسلام، در کلامی راهگشا با هشدار نسبت به خطرات ناپیدای کوچک شمردن لغزشها، بر ضرورت مراقبت دائمی از نیتها و رفتارهای فردی تأکید کرده و نفوذ شرک خفی در وجود انسان را پنهانتر از حرکت مورچه در تاریکی شب توصیف فرموده اند.
در تعالیم و معارف اخلاقی اهلبیت علیهمالسلام، توجه به ظرایف رفتاری و مراقبت از نفس، نقشی محوری در مسیر رشد معنوی و تعالی انسانی ایفا میکند.
یکی از آفتهای بسیار خطرناک در مسیر بندگی، بیتوجهی به برخی از گناهان و سهلانگاری در برابر لغزشهایی است که در ظاهر کوچک و کماهمیت به نظر میرسند.
بر اساس آموزههای اسلامی، کوچک شمردن گناه نه تنها موجب جسارت فرد در برابر احکام الهی میشود، بلکه زمینه را برای سقوط در گناهان بزرگتر و محرومیت از بخشش خداوند فراهم میسازد.
در همین زمینه، روایتی ارزشمند از ابوهاشم جعفری، از اصحاب برجسته حضرت امام حسن عسکری علیهالسلام، نقل شده است که ابعاد دقیق این مسئله اخلاقی را آشکار میسازد. ابوهاشم نقل میکند که از پیشوای یازدهم شنیده است که فرمودند:
«مِنَ الذُّنُوبِ الَّتِي لَا تُغْفَرُ قَوْلُ الرَّجُلِ: يَا لَيْتَنِي لَا أُؤَاخَذُ إِلَّا بِهَذَا.» «از گناهانی که آمرزیده نمیشود، سخن مردی است که [پس از ارتکاب گناه] میگوید: ای کاش من تنها به همین گناه بازخواست میشدم!»
در حقیقت، این فرموده حضرت نشان میدهد که وقتی انسان گناهی را مرتکب شده و آن را سبک بشمارد یا با خرد انگاشتن آن، دستکم بگیردش، خودِ این دیدگاه و نگرش تحقیرآمیز نسبت به خطای صورتگرفته، گناهی بس بزرگتر و نابخشودنی است.
ابوهاشم جعفری با شنیدن این کلام ژرف، در اندیشه خود به ظرافت و دقت بالای این مسئله فکر کرده و با خود میگوید که چقدر شایسته است انسان در تمام رفتارها و نیتهایش با نهایت دقت و توجه به خود نگریسته و مراقب باشد.
در این هنگام، حضرت امام حسن عسکری علیهالسلام به او رو کرده و فرمودند:
«يَا أَبَا هَاشِمٍ، صَدَقْتَ، الْزَمْ مَا حَدَّثَتْ بِهِ نَفْسَكَ، فَإِنَّ الشِّرْكَ فِي النَّاسِ أَخْفَى مِنْ دَبِيبِ النَّمْلِ عَلَى الصَّفَا فِي اللَّيْلَةِ الظَّلْمَاءِ، وَأَخْفَى مِنْ دَبِيبِ النَّمْلِ عَلَى المِسْحِ الأَسْوَدِ.»
«ای ابوهاشم، راست گفتی؛ آنچه را در دل گذراندی پیوسته رعایت کن، زیرا نفوذ شرک در میان مردم، پنهانتر از حرکت مورچه بر روی سنگ سخت در شب بسیار تاریک، و ناپیداتر از حرکت مورچه بر روی پارچه سیاه است.»
این تمثیل دقیق و بیدارکننده از سوی حضرت امام حسن عسکری علیهالسلام، لزوم هوشیاری مداوم، خودارزیابی مستمر و پرهیز از غرور و بیتوجهی در رفتارهای روزمره را به تمامی مؤمنان یادآوری میکند.
