تغییر مسیر جاهطلبیهای اقتصادی در عربستان؛ عقبنشینی پروژههای عظیم «چشمانداز 2030» زیر فشار هزینهها و بحران سرمایهگذاری
تغییر مسیر جاهطلبیهای اقتصادی در عربستان؛ عقبنشینی پروژههای عظیم «چشمانداز 2030» زیر فشار هزینهها و بحران سرمایهگذاری
کاهش درآمدهای نفتی، تردید سرمایهگذاران خارجی و هزینههای سنگین پروژههای نمایشی، عربستان سعودی را وادار کرده است بخشی از طرحهای بلندپروازانه «چشمانداز 2030» را متوقف یا کوچک کند.
موضوعی که تحلیلگران آن را نشانه فاصله گرفتن ریاض از سیاست ولخرجیهای سالهای گذشته میدانند.
طرح موسوم به «چشمانداز 2030» که حدود یک دهه پیش با هدف کاهش وابستگی عربستان به نفت آغاز شد، اکنون با چالشهای مالی و اجرایی گسترده روبهرو شده است.
پروژههایی که قرار بود تصویری جدید از عربستان ارائه دهند، امروز با تعدیل، توقف یا بازنگری مواجه شدهاند و مقامهای سعودی تلاش میکنند این تغییرات را «گذار از مرحله آرمانگرایی به مرحله واقعگرایی» معرفی کنند.
به گزارش «بیبیسی»، پروژههایی مانند «لاین» در منطقه نئوم که قرار بود شهری فوق مدرن به طول حدود 170 کیلومتر باشد، بهطور جدی کوچک شده است.
همچنین طرحهایی مانند «تروجینا» برای برگزاری بازیهای زمستانی آسیایی و پروژه عظیم «کیوب» نیز یا متوقف شدهاند یا دیگر در اولویت قرار ندارند.
در این گزارش آمده است که افت قیمت نفت در سالهای اخیر، همراه با افزایش تنشها در خاورمیانه، فشار مضاعفی بر منابع مالی عربستان وارد کرده است.
هرچند ریاض امیدوار بود سرمایهگذاران خارجی بخش مهمی از هزینههای این طرحها را تأمین کنند، اما حجم سرمایهگذاری خارجی بسیار کمتر از پیشبینیها بوده است.
برخی تحلیلگران اقتصادی معتقدند شماری از پروژههای بزرگ عربستان با برآوردهای بسیار بلندپروازانه طراحی شدهاند و در عمل، بهدلیل هزینههای بالا و شرایط بازار، با تعدیل یا بازنگری مواجه شدهاند.
«الن والد» نویسنده کتاب «سعودی اینک» در گفتوگو با «بیبیسی» گفته است بخشی از این طرحها در نهایت یا در مقیاسی محدودتر اجرا شدهاند یا روند اجرای آنها تغییر کرده است.
همزمان فعالان حقوق بشری نیز بر این باورند که سرکوب مخالفان، بازداشت منتقدان و پروندههایی مانند قتل «جمال خاشقجی» بر اعتماد سرمایهگذاران خارجی تأثیر گذاشته است.
«عبدالله العوده» فعال حقوق بشر سعودی به «بیبیسی» گفته است نبود پیشبینیپذیری در فضای سیاسی عربستان، سرمایهگذاران را نگران کرده است.
با این حال مقامهای سعودی همچنان از موفقیت نسبی «چشمانداز 2030» سخن میگویند. تمرکز جدید ریاض اکنون بر پروژههای کوچکتر و عملیتر مانند «جزیره سنداله»، توسعه منطقه تاریخی «درعیه» و مراکز گردشگری «العلا» قرار گرفته است.
همچنین عربستان تلاش میکند با میزبانی رویدادهایی مانند «جام جهانی 2034» جایگاه خود را در عرصه بینالمللی حفظ کند، هرچند بسیاری از ناظران معتقدند دوران هزینهکردهای بیمحابا در این کشور رو به پایان است.
