روز جهانی شیلات؛ تأکید بر حفظ منابع آبزی و پایداری اکوسیستمهای دریایی در سایه چالش گسترش گونههای مهاجم و تهدید معیشت صیادان

روز جهانی شیلات؛ تأکید بر حفظ منابع آبزی و پایداری اکوسیستمهای دریایی در سایه چالش گسترش گونههای مهاجم و تهدید معیشت صیادان

روز جهانی شیلات (World Fisheries Day) مناسبتی بینالمللی برای یادآوری اهمیت حفظ منابع آبزی، پایداری محیط زیست دریایی و حمایت از جوامع ماهیگیری است.
رویدادی که ضرورت مدیریت علمی منابع آبی را در برابر تهدیدهایی همچون صید بیرویه و ورود گونههای غیربومی به زیستگاههای طبیعی برجسته میسازد.

۲۱ نوامبر، مصادف با «روز جهانی شیلات»، فرصتی مهم برای بازنگری در شیوههای بهرهبرداری از منابع آبی و تأکید بر ضرورت ایجاد توازن میان تأمین امنیت غذایی و حفاظت از اکوسیستمهای دریایی و تالابی است.
آبزیان بهعنوان یکی از منابع اصلی تأمین پروتئین در جهان، نقشی حیاتی در معیشت میلیونها نفر دارند؛ اما تداوم بهرهبرداری پایدار از این نعمت خدادادی، در گرو صیانت از تنوع زیستی، جلوگیری از آلودگی آبها و حمایت همهجانبه از جوامع صیادی محلی است.
کارشناسان محیط زیست و علوم دریایی همواره هشدار میدهند که هرگونه تصمیمگیری شتابزده و فاقد پشتوانه علمی در حوزه شیلات و آبزیپروری، میتواند تعادل طبیعی زیستگاهها را بر هم بزند.

یکی از چالشهای جدی در این زمینه، ترویج و رهاسازی گونههای غیربومی و مهاجم در آبهای طبیعی است که ضمن رقابت شدید بر سر غذا و زیستگاه، بقای ماهیان بومی را به خطر میاندازد و به چرخه اقتصادی صیادان سنتی آسیب میزند.
نمونه بارز این چالش را میتوان در وضعیت تالابهای استان خوزستان ایران، بهویژه هورالعظیم و شادگان مشاهده کرد.

گسترش ماهی غیربومی و مهاجم «تیلاپیا» در این منابع آبی، به کاهش محسوس ذخایر ماهیان بومی و افت شدید درآمد صیادان محلی منجر شده است.
همزمان، بررسیهای مجدد برای توسعه پرورش این گونه در نهادهای اجرایی و تقنینی، بحثهای جدی را میان متولیان حفاظت محیط زیست، کارشناسان دانشگاهی و بخش شیلات درباره اولویتبندی میان منافع اقتصادی کوتاهمدت و پایداری بلندمدت تالابها برانگیخته است؛ بهویژه آنکه در شرایط تنش آبی، ورود این گونه به آبهای شیرین میتواند خسارتهای جبرانناپذیری به تنوع زیستی منطقه وارد کند.

گرامیداشت روز جهانی شیلات یادآور این واقعیت است که حفظ ذخایر آبزی و حمایت واقعی از صیادان، تنها با مدیریت مبتنی بر دانش روز، نظارت دقیق بر مزارع پرورشی و اولویت دادن به حفظ گونههای بومی محقق میشود تا این سرمایه طبیعی برای نسلهای آینده نیز پایدار بماند.




