نیایشگاهی در دل سنگهای باستانی قزاقستان؛ مسجد زیرزمینی «شاکپکآتا» جلوهگاه هنر، کتیبههای عرفانی و معنویت اسلامی در پهنه مانگیستائو
نیایشگاهی در دل سنگهای باستانی قزاقستان؛ مسجد زیرزمینی «شاکپکآتا» جلوهگاه هنر، کتیبههای عرفانی و معنویت اسلامی در پهنه مانگیستائو
در پهنه اسرارآمیز مانگیستائو در غرب قزاقستان، مسجد زیرزمینی «شاکپکآتا» به عنوان یکی از منحصربهفردترین بناهای مذهبی و معماری جهان اسلام میدرخشد.
این اثر ارزشمند تاریخی که بهطور مستقیم در دل کوههای آهکی تراشیده شده، شاهدی بر قرنها ایمان، زیارت و معنویت مسلمانان در منطقه آرال ـ خزر است و اخیراً در مسیر ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفته است.
منطقه تاریخی مانگیستائو در غرب قزاقستان، سرزمینی است که پدیدههای شگفتانگیز طبیعی با آثار عمیق اسلامی و فرهنگ زیارت در هم آمیختهاند.
در میان صدها قدیس و بزرگ مذهبی مورد احترام مردم این دیار، بنای تاریخی و غارمانند شاکپکآتا جایگاهی بسیار ویژه دارد.
این نیایشگاه باستانی که دارای معماری متقاطع چهارجهته از یک سالن مرکزی است، قرنهاست که به عنوان مکانی مقدس برای دعا، اعتکاف و طلب حاجت مسلمانان شناخته میشود.
طبق پژوهشها و گزارشهای منتشرشده در پایگاه خبری «کازینفورم» (Kazinform) قزاقستان، ساخت بنای این مسجد زیرزمینی به دورهای میان قرن نهم تا چهاردهم میلادی نسبت داده میشود.
این رسانه رسمی گزارش میدهد که دیوارهای سنگآهکی مسجد آراسته به حدود ۲۵۰ کتیبه و نقشنگاره به خط عربی است.
در این کتیبهها، اشعار و آموزههای عمیق عرفانی به چشم میخورد که انسان را به یاد مرگ، ناپایداری دنیا و بیاعتباری ثروتهای دنیوی فرا میخواند.
همچنین نقش مکرر «کف دست انسان» بر دیوارههای آن، نمادی رازآلود از سنتهای صوفیانه این دیار به شمار میرود.
بر اساس گزارشهای خبرگزاری «کازینفورم»، اهمیت بالای این شاهکار مذهبی سبب شده تا با دستور مستقیم رئیسجمهور قزاقستان در سومین نشست کنگره ملی، پرونده ثبت جهانی مساجد زیرزمینی مانگیستائو در سازمان یونسکو پیگیری شود.
این مجموعه گسترده علاوه بر ساختار غارمانند نیایشگاه، شامل مقبرههای تاریخی ساگاناتام و سنگقبرهای باستانی کولپیتاس از قرن دهم تا نوزدهم میلادی است که ارزش باستانشناسی خیرهکنندهای به این منطقه کویری بخشیدهاند.
پایگاه خبری «کازینفورم» با اشاره به موقعیت این اثر در ۳۰ کیلومتری روستای تاوشیک و ۹۰ کیلومتری شهر آکتائو مینویسد که شاکپکآتا سالانه پذیرای زائران و گردشگران فراوانی از کشورهای اسلامی و سراسر جهان است.
این بنا که در بستر اقیانوس باستانی تتیس شکل گرفته، برای مسلمانان قزاقستان تنها یک جاذبه گردشگری نیست، بلکه میعادگاهی زنده برای تجدید عهد با ریشههای عمیق توحیدی، معرفت و معنویت تاریخ اسلام در آسیای مرکزی محسوب میشود.
