Ayetullah Uzma Şirazi: İradesiz insan ceza almaya layık olamaz; irade, sorumluluk ve ceza almaya lâyık olmanın temelidir.
Ayetullah Uzma Şirazi: İradesiz insan ceza almaya layık olamaz; irade, sorumluluk ve ceza almaya lâyık olmanın temelidir.
Ayetullah Uzma Seyyid Sadık Hüseyni Şirazi’nin günlük bilimsel toplantısı, 1448 yılı Cemadiyelevvel ayının dokuzuncu Çarşamba günü düzenlendi.
Bu toplantıda, önceki oturumlarda olduğu gibi, Yüce Mercii kendisine yöneltilen çeşitli fıkhi meselelerle ilgili soruları yanıtladı.
Ayetullah Uzma Şirazi, ilahi ceza ve irade arasındaki ilişki hakkında şunları söyledi: Yüce Allah’ın cezası ve ödülü ile irade arasında doğrudan ve kopmaz bir ilişki vardır; bu nedenle iradesiz insan ceza almaya layık değildir.
Yüce Mercii, irade kavramını açıklarken şöyle buyurdu: Eğer insan bir iradeye sahip değilse—mesela kendiliğinden düşen bir taş veya kiriş gibi, ya da birisi tarafından bir yükseklikten itildiği için başkasının ölümüne sebep olan kişi gibi—, o kişinin bir suçu yoktur; ne ceza almaya ne de kan parası ödemeye layık değildir, aksine sorumluluk sebebe, yani iten kişiye aittir.
Kişilik özelliklerinin insan davranışlarındaki rolüne değinen Yüce Mercii, “Küllü’n ya’melu alâ şâkilatih” (Herkes kendi mizacı ve ahlakî yapısına göre hareket eder) ayeti ve rivayetlere göre, kişilik ve ahlaki özelliklerin bireylerin davranış ve tepkilerinde etkili olduğunu belirtmiş, ancak bu durumun iradeyi ortadan kaldırmadığını ifade etmiştir; zira irade, sorumlulukların temel unsuru ve karşı gelindiğinde ceza almaya layık olmanın şartıdır.
