Kazakistan ve Türkmenistan’ın Çin Ticari Mallarının Hazar Denizi Üzerinden Avrupa’ya Geçişi İçin Yarışları Kızıştı
Kazakistan ve Türkmenistan’ın Çin Ticari Mallarının Hazar Denizi Üzerinden Avrupa’ya Geçişi İçin Yarışları Kızıştı
Asya ile Avrupa arasındaki ticaretin artması, Orta Asya ülkelerini Çin ticari mallarının geçişinden daha fazla pay almak için ciddi bir yarışa soktu.
Bu rekabette Türkmenistan, daha hızlı bir rota sunarak kazakistan’ın, Hazar Denizi üzerinden ticari malların ana geçiş yolu olarak konumunu sorguluyor.
Meslektaşımın bu konuyu araştırdığı raporu görüyoruz:
Bölge ülkelerinin, Çin’den Avrupa’ya mal taşınmasında ana rota hâline gelmek için gösterdikleri çaba, Hazar Denizi’nin doğusundaki transit pazarını canlandırdı.
Önceden, Çin’den gelen ticari yüklerin çoğu Kazakistan üzerinden geçiyordu ve ardından gemiyle Hazar Denizi’nden Bakü Limanı’na gönderiliyordu.
Ancak yeni denemeler, güney yolu yani Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan topraklarından geçen yoldan yapılan sevkiyatların, yükleri daha hızlı bir şekilde varış noktasına ulaştırdığını gösterdi.
Merkezi Asya’nın analitik kanallarından “Compromat”ın bildirdiğine göre, Türkmenistan hükümeti, Çin’den gelen ticari yükleri Kazakistan rotasından çıkararak kendine ait olan “Türkmenbaşı” limanına yönlendirmek için geniş çaplı bir planlama yaptı.
Çin, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Azerbaycan arasında sağlanan beşli anlaşma sayesinde yük trenleri, Kırgızistan’dan Bakü Limanı’na sadece 11 gün içinde malları ulaştırabiliyor; bu durum Kazakistan’ın konumunu tehlikeye soktu.
“Azerbaycan Demiryolları” resmi verilerine göre, yılın ilk sekiz ayında Bakü ile Türkmenbaşı limanları arasında taşınan yük hacmi, yüzde 35 artışla yaklaşık 1,5 milyon tona ulaştı.
Bu yük miktarı, aynı dönemde Kazakistan’dan Azerbaycan’a taşınan toplam yükle eşit.
Ayrıca, gümrük işlemlerinin elektronik hale gelmesi ve hızlı mal tasfiyesi, bu yeni rotayı daha çekici hale getirdi.
Buna ek olarak, uluslararası kuruluşlarla iş birliği içinde yeni destek merkezleri inşa etme planları, büyük ticaret şirketlerinin Türkmenistan rotasına olan güvenini artırdı.
Buna karşılık, Kazakistan hükümeti de demiryolunu Doğu Asya’nın önemli limanlarına bağlayarak ve yeni kolaylıklar sunarak büyük müşterilerini elde tutmaya çalışıyor.
Bununla birlikte, uzmanlar, iki komşu arasındaki ciddi rekabetin sonunda tüccarlar için faydalı olacağını savunuyor; çünkü Kazakistan, Türkmenistan’ın gerisinde kalmamak için gümrük indirimlerini artırmak ve mal taşıma maliyetlerini düşürmek zorunda kalacak.
