Ramazan Topu: İslam şehirlerinin semalarında yankılanan kalıcı ses, İran-İslam geleneğindeki iftar duyurusu için eski bir tören, Safeviler döneminden bugüne
Ramazan Topu: İslam şehirlerinin semalarında yankılanan kalıcı ses, İran-İslam geleneğindeki iftar duyurusu için eski bir tören, Safeviler döneminden bugüne
Ramazan topu, yüzyıllardır güneşin batışıyla birlikte İslam şehirlerinin semalarını dolduran sesiyle ayırt edilen en eski Ramazan sembollerindendir ve iftar anını kolektif ve unutulmaz bir şekilde ilan eder.
👈Meslektaşım bu konuyla ilgili bir rapor hazırladı, birlikte izleyelim:👉
Ramazan topu, İslam topraklarının Ramazan kültürüne ait eski ve köklü bir ritüeldir ve başlangıçta iftar ve sahur zamanından halkı haberdar etmek için basit bir araç olarak başlamıştır.
Kesin saatlerin ve kitle medyasının yaygınlaşmasından önce bu sesli işaret, oruç tutma zamanının koordine edilmesinde önemli bir rol oynamış ve zamanla işlevsel bir araçtan sürekli bir ritüel ve İslam şehirlerinde kültürel bir sembol haline gelmiştir.
Zamanın değişimlerine rağmen, bu ritüelin hala yerini koruduğu belirtilmelidir.
Ramazan topunun kökenine dair tarihi kaynaklarda birçok anlatı bulunmaktadır.
En ünlü anlatılardan biri, 15. yüzyılda Kahire’ye dayanmaktadır. Gün batımında tesadüfen bir top atışı, Memlük Sultanı Seyfeddin Haşkadım’ı iftarı duyurmak için günlük top atışı emri vermeye yönlendirmiştir.
Başka bir anlatı ise 19. yüzyıla ve Mısır’daki Mehmed Ali Paşa dönemine ait olup, top atışının akşam ezanı ile eşzamanlı yapılması, bu geleneği iftar ve sahur duyurusu için stabilize etmiştir.
Üçüncü anlatıda, Mısır’da Hıdiv İsmail döneminde istemeden yapılan top atışı iftar, imsak, hatta resmi bayramlar için kullanılan bir yönteme dönüşmüş ve top Mukattam Dağı’nın zirvesine yerleştirilmiş, böylelikle sesinin en uzak mesafelere ulaşması sağlanmıştır.
Bu anlatıların yanı sıra bazı tarihi kaynaklar, Ramazan topunu Şah Abbas I Safevi dönemine dayandırır.
Bu dönemde Ramazan günlerinde İran şehirlerinde iftar ve sahurun duyurulması için toplar kullanılmaktaydı.
Osmanlı döneminde de bu ritüel resmiyet kazanmış ve 1827 yılına kadar çeşitli kalelere yayılmıştır.
Zamanla Ramazan topu, Arap ülkeleri, Şam bölgesi, Bağdat, körfez bölgesi, Yemen, Sudan, Kuzey ve Batı Afrika, hatta Balkanlar’da yaygın hale geldi.
İran’da, bu ritüel Safevi başkentlerinden, dini şehirlere ve yerel merkezlere kadar tüm şehirlerde kullanılmıştır.
Toplar genellikle sesinin tüm mahallelere ulaşabilmesi için kalelerin üstüne, tepeler veya şehirlerin ana meydanlarına konuşlandırılırdı.
İran’daki Ramazan topu, sadece orucun sona erdiğine işaret etmezdi, aynı zamanda toplumsal empati açısından ortak bir an yaratırdı.
Topun sesi duyulduğunda sofralar aynı anda açılır ve şehirde birlik duygusu yayılırdı.
Günümüzde de İran’ın bazı şehirlerinde ve diğer İslam ülkelerinde bu ritüel sembolik ya da geleneksel bir şekilde devam etmekte ve Ramazan mirasının canlı bir parçası olarak geçmiş ile bugünü bağlamaya devam etmektedir.
