گرامی‌داشت هشتم اکتبر، روز جهانی ثبت تولد؛ ضرورت تأمین حق هویت قانونی برای کودکان و صیانت از کرامت انسانی
گرامی‌داشت هشتم اکتبر، روز جهانی ثبت تولد؛ ضرورت تأمین حق هویت قانونی برای کودکان و صیانت از کرامت انسانی
هم‌زمان با هشتم اکتبر، روز جهانی ثبت تولد، نهادهای بین‌المللی بر ضرورت به‌رسمیت شناختن حق قانونی تمام کودکان برای داشتن مدارک هویتی تأکید می‌کنند.
حقی بنیادین که عدم تحقق آن، به‌ویژه در میان پناهجویان، سبب بی‌هویتی و محرومیت‌های گسترده اجتماعی می‌شود.
داشتن هویت رسمی و ثبت تولد، نخستین گام در به‌رسمیت شناختن حقوق اولیه هر انسان و درگاه اصلی دستیابی به خدمات پایه نظیر آموزش، بهداشت و سلامت اجتماعی است.
عدم ثبت گواهی ولادت، سالانه میلیون‌ها کودک را در سرا سراسر جهان در معرض خطر بی‌تابعیتی، بهره‌کشی، قاچاق انسان و محرومیت دائمی از حقوق اساس شهروندی قرار می‌دهد.
در این میان، کودکان پناهجو و آسیب‌پذیر بیشترین صدمات ساختاری را متحمل می‌شوند؛ زیرا عدم صدور اوراق هویتی رسمی توسط دولت‌های میزبان، تمام آینده زیستی، رفاهی و شغلی آنان را با چالش و مخاطره جدی مواجه می‌سازد.
نمونه بارز و ملموس این چالش انسانی، وضعیت کودکان افغانستانی متولدشده در ایران و سایر کشورهای همسایه است.
بسیاری از این کودکان به دلیل خلأهای حقوقی و عدم اعطای مدارک هویتی معتبر، پس از سال‌ها زندگی، رشد و تحصیل در کشور محل تولد، با سرنوشتی کاملاً نامعلوم و آسیب‌پذیر مواجه می‌شوند.
این کودکان در صورت اخراج، مجبور به حضور ناخواسته در سرزمین مادری خود می‌شوند؛ کشوری که هیچ‌گونه شناخت، تعلق خاطر یا تجربه زیسته‌ای از آن ندارند و برایشان کاملاً بیگانه است.
موارد مشابهی نیز در میان کودکان اقلیت روهینگیا در آسیا یا فرزندان مهاجران بدون مدرک در برخی کشورهای اروپایی و آمریکایی دیده می‌شود که قربانی قوانین سخت‌گیرانه تابعیت شده‌اند.
از منظر آموزه‌های اسلامی نیز کرامت ذاتی انسان و صیانت از جایگاه فرد در جامعه، اصلی بنیادی و غیرقابل‌تغییر به شمار می‌رود.
قرآن کریم با تأکید بر آیه شریفه «وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ» (همانا ما فرزندان آدم را کرامت بخشیدیم)، هرگونه رفتار ساختاری را که موجب بی‌هویتی، تبعیض نژادی، جغرافیایی یا محرومیت انسان‌ها از حقوق اولیه زیستی شود، مردود می‌داند.
همچنین سیره اهلبیت علیهم‌السلام بر پایه بسط عدالت اجتماعی، حمایت از محرومان و نفی هرگونه ظلم به محرومان استوار است؛ امری که حاکمیت‌ها و جوامع بشری را به رفع موانع حقوقی و زیستی از پیش پای تمامی کودکان مکلف می‌سازد.
بازخوانی این مناسبت در هشتم اکتبر، یادآور مسئولیت حقوقی، اخلاقی و بین‌المللی دولت‌ها برای اصلاح قوانین تسهیل‌کننده و منع شکل‌گیری نسل‌های بی‌هویت است؛ چرا که صیانت از حق هویت کودک، شرط اولیه و تجدیدناپذیر برای تحقق عدالت در جوامع انسانی است.
