۲۲ محرم، سالروز ورود امیرالمؤمنین حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام به سرزمین صفین و آغاز استراتژی روشنگری در برابر نفاق

۲۲ محرم، سالروز ورود امیرالمؤمنین حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام به سرزمین صفین و آغاز استراتژی روشنگری در برابر نفاق

بیست و دوم محرم سال ۳۷ هجری قمری، کاروان نظامی امیذالمومنین حضرت علی بن ابی‌طالب علیه السلام پس از طی مسافتی طولانی از کوفه، به سرزمین «صفین» رسیدند.

این رخداد، سرآغاز یکی از حساس‌ترین جریانات تاریخ اسلام بود که در آن امام مقتدر مسلمانان، در مواجهه با تمرد و زیاده‌خواهی حاکم شام، تا آخرین لحظه راهبرد هدایت، روشنگری و اتمام حجت را بر جنگ و خون‌ریزی ترجیح دادند.

پس از پایان غائله جمل، امیرالمؤمنین حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام با هدف نظارت دقیق‌تر بر مرزهای غربی و مقابله با کارشکنی‌های شام، مرکز خلافت اسلامی را به کوفه منتقل کردند.

معاویه بن ابی‌سفیان با سرپیچی علنی از فرمان عزل و بهانه قرار دادن خون‌خواهی عثمان، عملاً جامعه اسلامی را به سمت انشقاق سوق می‌داد.

امیرالمومنین حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام پس از ماه‌ها مکاتبه و گسیل داشتن فرستادگان متعدد، هنگامی که از اصلاح‌پذیری جریان شام ناامید شدند، برای حفظ یکپارچگی امت، فرمان عمومی برای مقابله با این فتنه صادر کردند.

سپاه امیرالمومنین علیه السلام پس از عبور از مدائن و انبار، در روز ۲۲ محرم به دشت صفین در غرب رود فرات رسید.

نکته شگفت‌انگیز در سیره نظامی امیرالمؤمنین علیه السلام که در این روز و روزهای پس از آن متجلی شد، تقدم مطلق «صلح و هدایت» بر «جنگ و فتح» بود.

با وجود آنکه سپاه شام پیش از ورود امیرالمومنین علیه السلام، آب‌راه فرات را بسته و جنگ را آغاز کرده بود، حضرت پس از پس گرفتن فرات، آب را برای دشمن آزاد کردند و به فرماندهان خود دستور دادند تا زمانی که جبهه مقابل دست به اسلحه نبرده، آغازکننده نبرد نباشند.

امیرالمومنین علیه السلام حرمت ماه محرم را که از ماه‌های حرام بود، پاس داشتند و از این فرصت برای تداوم گفتگوهای دیپلماتیک استفاده کردند.

امیرالمومنین علیه السلام در این بازه زمانی، با ایراد خطبه‌های روشنگرانه در میان سپاهیان خود، به تبیین ماهیت نفاق و اصول حکومت عادلانه پرداختند تا هیچ ابهامی برای حق‌جویان باقی نماند.

این دوره از اتمام حجت تا پایان محرم ادامه یافت؛ هرچند لجاجت و جاه‌طلبی امویان در آغاز ماه صفر، نبردی ناگزیر را به سپاه اسلام تحمیل کرد.

گرامیداشت این روز، یادآور پافشاری بی‌پایان سیره علوی بر مدار حق، اخلاق و پرهیز از جنگ است.

در واقع، دشت صفین پیش از آنکه میدان تقابل شمشیرها باشد، تجلی‌گاه تفاوت بنیادین میان حکومت الهی مبتنی بر سیره علوی و سیاست‌ورزی مکارانه مادی شد تا برای همیشه تاریخ، مرز میان حق و باطل آشکار بماند.