گزارش آماری آژانس پناهندگان سازمان ملل از تحولات مهاجرتی؛ نخستین کاهش شمار آوارگان اجباری جهان پس از یک دهه، بازگشتهای اجباری و ناامن در سایه بحرانهای بینالمللی
گزارش آماری آژانس پناهندگان سازمان ملل از تحولات مهاجرتی؛ نخستین کاهش شمار آوارگان اجباری جهان پس از یک دهه، بازگشتهای اجباری و ناامن در سایه بحرانهای بینالمللی
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد در تازه ترین گزارش سالانه خود، از کاهش ۵ میلیون و چهارصد هزار نفری آمار پناهجویان و آوارگان داخلی در سراسر جهان خبر داد.
رخدادی بیسابقه در ۱۰ سال گذشته که به دلیل ثبت رکورد جدیدی در بازگشت افراد به کشورهای مبدأ محقق شده است، هرچند بسیاری از این بازگشتها تحت فشارهای بیرونی و به صورت ناامن صورت گرفتهاند.
سازمان ملل متحد روز پنجشنبه گزارش تکاندهندهای از وضعیت پناهجویان در جهان منتشر کرد که نشان میدهد برای نخستین بار در یک دهه گذشته، روند افزایشی جمعیت آوارگان اجباری متوقف شده و سیر نزولی به خود گرفته است.
طبق آمار رسمی این نهاد بینالمللی، تعداد افرادی که به دلیل جنگ، خشونت، نقض حقوق بشر، آزار و اذیت و ناامنی مجبور به ترک خانه و کاشانه خود شدهاند، با وجود کاهش اخیر، همچنان به شکلی غیرقابل قبول بالا است.
مقام های عالیرتبه این آژانس با ابراز نگرانی از تداوم بحرانهای انسانی، خواستار اتخاذ اقدامات جدی بینالمللی برای کاهش چشمگیر آوارگیهای طولانیمدت در دهه آینده شدهاند.
به گزارش خبرگزاری بیبیسی (BBC) به نقل از آژانس پناهندگان سازمان ملل، در پایان سال ۲۰۲۵ میلادی تعداد آوارگان اجباری در سراسر جهان به «۱۱۷ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر» رسید که در مقایسه با سال ۲۰۲۴، افزون بر «۵ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر» کاهش را نشان میدهد.
دلیل اصلی این کاهش آماری، نرخ بالای بازگشت افرادی است که پیش از این در داخل مرزهای کشورشان جابجا شده یا به کشورهای دیگر پناه برده بودند و اکنون در شرایطی اغلب ناامن و بیثبات به خانههای خود بازگشتهاند.
در همین رابطه، بخش فارسی دویچهوله (DW) با استناد به دادههای تفکیکی کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل (UNHCR) گزارش داد که در آغاز سال ۲۰۲۶، آمار کلی آوارگان جهان با کاهش چهار درصدی همراه بوده است.
بر اساس این گزارش، در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۰ میلیون آواره داخلی و نزدیک به ۴.۴ میلیون پناهنده به مناطق مبدأ خود مراجعت کردهاند که یکی از بالاترین نرخهای بازگشت ثبتشده در تاریخ به شمار میرود. بیشترین آمار بازگشتکنندگان متعلق به کشورهای سوریه، افغانستان و سودان بوده است.
دویچهوله به نقل از برهم صالح، کمیسر عالی پناهندگان سازمان ملل فاش کرد که بسیاری از این بازگشتها داوطلبانه نبوده است؛ وی به ویژه به وضعیت بحرانی پناهجویان افغانستانی اشاره کرد که از کشورهای ایران و پاکستان اخراج یا ناچار به بازگشت شدهاند.
طبق آمارهای ساختاری این گزارش، از مجموع آوارگان جهان، ۶۸ میلیون و هفتصد هزار نفر را آوارگان داخلی و ۳۵ میلیون و ششصد هزار نفر را پناهندگان تشکیل میدهند، در حالی که حدود ۹ میلیون متقاضی پناهندگی همچنان در بلاتکلیفی و در انتظار تصمیمگیری درباره پروندههای خود به سر میبرند.
