توقف کامل انتشار مطبوعات کاغذی در سودان؛ نابودی ۹۰ درصدی صنعت چاپ و بیکاری گسترده اهالی رسانه در پی تداوم جنگ داخلی

توقف کامل انتشار مطبوعات کاغذی در سودان؛ نابودی ۹۰ درصدی صنعت چاپ و بیکاری گسترده اهالی رسانه در پی تداوم جنگ داخلی

تداوم جنگ داخلی و بحران‌های شدید زیرساختی در سودان پس از ماه آوریل ۲۰۲۳، صنعت چاپ و رسانه‌های چاپی این کشور را با فروپاشی بی‌سابقه‌ای مواجه کرده، به‌ گونه ای ‌که برای نخستین بار در بیش از ۱۲۰ سال گذشته انتشار تمامی روزنامه‌های کاغذی متوقف شده و هزاران تن از کارکنان این بخش شغل خود را از دست داده‌اند.

جنگ داخلی سودان که از آوریل ۲۰۲۳ آغاز شد، علاوه بر تخریب گسترده زیرساخت‌های مادی و انسانی، ضربه‌ای جبران‌ناپذیر به صنعت رسانه‌های چاپی و فرهنگ مکتوب این کشور وارد کرده است.

بر اساس گزارش شبکه خبری «الجزیره»، برای نخستین بار در طول ۱۲۰ سال گذشته، انتشار کلیه روزنامه‌های کاغذی در سودان به طور کامل متوقف شده است.

این بحران عمیق منجر به تعطیلی گسترده چاپخانه‌ها و بیکاری حدود ۹۰ درصد از نیروهای فعال این حوزه، معادل بیش از سه هزار روزنامه‌نگار و کارگر صنعت چاپ شده است.

افول مطبوعات کاغذی در سودان اگرچه از اواخر دوره عمر البشیر و دوران پس از آن آغاز شده بود، اما شعله‌ور شدن درگیری‌های مسلحانه اخیر به عنوان عامل نهایی، شریان حیاتی این صنعت را به طور کامل قطع کرد.

پیش از آغاز نبردها، شمار مطبوعات فعال از ۴۹ عنوان به ۱۲ عنوان کاهش یافته بود، اما با گسترش دامنه جنگ و انهدام تجهیزات چاپی، باقی‌مانده روزنامه‌ها نیز از گردونه انتشار خارج شدند.

در حال حاضر، جایگزینی پلتفرم‌های دیجیتال به دلیل قطعی‌های مداوم اینترنت و اختلال شدید در شبکه‌های ارتباطی با چالش‌های ساختاری مواجه است و دسترسی افکار عمومی به اطلاعات آزاد را بسیار دشوار ساخته است.

تحلیل‌گران و فعالان رسانه‌ای در نشستی تخصصی در خارطوم به بررسی چشم‌انداز آینده این بحران پرداختند.

العبید احمد مروح، دبیرکل سابق شورای مطبوعات سودان، تأکید کرد که شانس بازگشت مؤثر مطبوعات کاغذی به بازار رسانه‌ای سودان روزبه‌روز کاهش می‌یابد.

همچنین عزالدین، سردبیر و ناشر برجسته، تصریح کرد که در شرایط کنونی و با توجه به دگرگونی الگوی مصرف مخاطبان، انتشار کاغذی دیگر یک پروژه اقتصادی سودآور در سودان و جهان عرب محسوب نمی‌شود.

کارشناسان معتقدند که به دلیل افزایش سرسام‌آور هزینه‌های تولید، افت شدید بودجه‌های تبلیغاتی و کاهش قدرت خرید مردم، بازگشت به الگوی سنتی چاپ توجیه اقتصادی ندارد.

از این رو، تدوین طرح‌های ملی برای از سرگیری تدریجی مطبوعات، اصلاح قوانین رسانه‌ای و گذار به مدل‌های ترکیبی (کاغذی-دیجیتال) با محوریت تولید محتوای تحلیلی و تحقیقی، تنها مسیرهای پیش‌روی خبرنگاران و ناشران سودانی برای بقا در عرصه اطلاع‌رسانی ارزیابی می‌شود.