قاره آفریقا در جستجوی راه سوم مالی و استقلال اقتصادی در میان جدال واشنگتن و پکن
قاره آفریقا در جستجوی راه سوم مالی و استقلال اقتصادی در میان جدال واشنگتن و پکن
افزایش چشمگیر حضور اقتصادی چین در قاره آفریقا و همزمان با آن کاهش ملموس کمکهای مالی غرب، معادلات ژئوپلیتیک و اقتصادی این منطقه را وارد مرحله تازهای کرده است.
در حالی که واشنگتن نگران نفوذ روزافزون پکن است و سعی دارد از پیشروی بیشتر چین جلوگیری کند، کشورهای آفریقایی خسته از مدلهای یکطرفه و شرطگذاریهای خارجی، به دنبال تدوین یک مسیر اقتصادی بومی و مستقل هستند.
برای دههها، مدل توسعه در قاره آفریقا مبتنی بر رویکردی ساده اما ناپایدار بود.
کشورهای ثروتمند غربی از طریق بودجههای کمکی، بانکهای چندجانبه و سرمایهگذاران خصوصی، سرمایه را هدایت میکردند و آفریقا مجری این سیاستها بود.
اما امروز این فرمول بهطور کامل متلاشی شده است.
بودجههای حمایتی غرب رو به افول گذاشته، عقبنشینی بانکهای اروپایی شتاب گرفته و آمریکا نیز بخش عمدهای از انگیزه خود را برای تأمین مالی مستقیم توسعه در این قاره از دست داده است.
در همین حال، بر اساس دادههای سرویس پژوهشی کنگره آمریکا و هشدارهای مطرحشده از سوی دو پژوهشگر بنیاد دفاع از دموکراسیها، گسترش نفوذ اقتصادی پکن به یکی از بزرگترین چالشهای واشنگتن تبدیل شده است.
حجم تجارت دوجانبه چین و آفریقا به رقم بیسابقه ۲۰۸ میلیارد دلار (۱.۴۱ تریلیون یوان) رسیده و پکن با اعطای تعرفه صفر به کشورهای آفریقایی دارای روابط دیپلماتیک، جایگاه خود را بیش از پیش تثبیت کرده است.
این پژوهشگران تحت عنوان «شوک چین به آفریقا میآید» هشدار میدهند که آمریکا باید پیش از چین، قواعد منطقه تجارت آزاد قاره آفریقا (AfCFTA) را شکل دهد.
از سوی دیگر، بر اساس تحلیل نشریه فارنپالیسی به قلم رباح آرزکی، استاد دانشگاه هاروارد، حتی مدل سرمایهگذاری چین نیز دستخوش تغییر شده و از ارائه وامهای دولتی به سمت مالکیت شرکتهای خصوصی حرکت کرده است.
این وضعیت باعث شده تا آفریقا سرمایههایی را دریافت کند که نه شرایط آن را تعیین میکند و نه کنترلی بر نحوهی هزینهکرد آن دارد.
بر همین اساس، این قاره اکنون نیازمند «راه سوم مالی» و مدلی اختصاصی است.
همچنین به نوشته نشریه گلوبال تایمز، تمرکز چین بر پروژههای ملموس زیرساختی مانند بنادر، راهآهن و نیروگاهها موجب ریشهدواندن حضور پکن شده است.
آفریقا نمیخواهد صرفاً به میدان رقابت قدرتهای بزرگ تبدیل شود.
کشورهای این قاره به دنبال صنعتیشدن و بومیسازی توان اقتصادی خود هستند و معیار موفقیت در این رقابت جهانی، ایجاد گزینهها و فرصتهای بیشتر برای کارآفرینان و توسعه واقعی آفریقاست.
