خاورمیانه در نقطه بحران امنیتی؛ همگرایی نامتعارف و ائتلافهای تاکتیکی در برابر بحرانهای منطقهای
خاورمیانه در نقطه بحران امنیتی؛ همگرایی نامتعارف و ائتلافهای تاکتیکی در برابر بحرانهای منطقهای
خاورمیانه در شرایطی بیسابقه از آشوب و بیثباتی امنیتی قرار دارد.
بازیگران منطقهای و فرامنطقهای برای حفظ بقای سیاسی و منافع خود به سمت ائتلافها و همگرایی نامتعارف حرکت میکنند.
افزایش تنشها، تحولات ژئوپلیتیکی و رقابتهای تاکتیکی، آینده امنیت و ثبات منطقه را در هالهای از عدم قطعیت قرار داده است.
تحولات اخیر نشان میدهد که معادلات خاورمیانه تحت تأثیر آشوب و بینظمی نظام بینالملل، در یک چرخه ناپایدار گرفتار شده است.
به گزارش دویچه وله، قطببندی سنتی روسیه و چین با فرانسه، بریتانیا و آمریکا همچنان پابرجاست، اما فشارهای فراآتلانتیک، ماجراهای گرینلند و سیاستهای تحریمی آمریکا موجب شده تا روابط بینالمللی غیرقابل پیشبینی شود.
واشنگتن، ضمن تمرکز بر تقویت حضور نظامی در مناطق کارائیب و مذاکره برای پایان جنگ اوکراین، اقدامات خود علیه ایران و تقویت امنیت اسرائیل را به عنوان اولویت دنبال میکند.
در عمق خاورمیانه، بازیگران منطقهای با بحرانهای داخلی و تهدیدهای خارجی روبهرو هستند.
به گزارش المانیتور، ایران، عربستان، ترکیه، مصر، عمان و قطر، بسته به موقعیت و تهدیدهای موجود، به سمت ایجاد ائتلافهای تاکتیکی و فراملی حرکت کردهاند تا امنیت خود را تضمین کنند.
اسرائیل با رویکردی مداخلهگرانه، سهم بیشتری از قدرت و منافع منطقهای را دنبال میکند و فروپاشی نظام «سایکس-پیکو» را هدف گرفته است.
نظام «سایکس-پیکو» یک توافق استعماری تاریخی است که در سال ۱۹۱۶ میان بریتانیا و فرانسه به امضا رسید و مناطق تحت نفوذ امپراتوری عثمانی در خاورمیانه را تقسیم کرد.
طبق این توافق، فرانسه کنترل سوریه و لبنان، بریتانیا نفوذ بر فلسطین و عراق و روسیه بخشی از حوزه نفوذ خود را دریافت کردند.
هدف اصلی این توافق، تضمین منافع استعماری قدرتهای اروپایی و کنترل منابع و مسیرهای استراتژیک منطقه بود.
پیامد این توافق تا امروز محسوس است؛ تقسیمبندی مرزها بدون توجه به ساختارهای قومی، مذهبی و تاریخی، بسیاری از تنشها، اختلافات مرزی و درگیریهای داخلی خاورمیانه را شکل داده است.
در تحلیلهای ژئوپلیتیک، اشاره به «فروپاشی نظام سایکس-پیکو» به معنای زوال چارچوب استعماری و تغییر توازن قدرت در منطقه و بازتعریف بازیگران و اتحادهاست.
به گزارش المانیتور، در حال حاضر، رفتار کشورهای عربستان، ترکیه و پاکستان در کنار تلاش عمان و قطر برای میانجیگری نشان میدهد که الگوهای اتحاد و همگرایی، برخلاف تضادهای تاریخی، در حال شکلگیری است .
به گزارش دویچه وله در عین حال، تشدید تنشها در یمن، سوریه و غزه و احتمال برخوردهای آبشاری، خطر وقوع بحران گسترده را افزایش داده است.
کارشناسان معتقدند که موفقیت ائتلافهای تاکتیکی و کنترل فوری تنشها تنها در چارچوب همگرایی نامتعارف و بازدارندگی ویژه امکانپذیر است، در حالی که اقدامات غیرقابل پیشبینی قدرتهای فرامنطقهای، بهویژه دونالد ترامپ، این روند را پیچیدهتر کرده است.
