آیت‌الله العظمی شیرازی: برای پرداخت دیون پس از گذشت زمان، ملاک اصلی محاسبه ارزش واقعی و قدرت خرید پول در زمان تعهد است
آیت‌الله العظمی شیرازی: برای پرداخت دیون پس از گذشت زمان، ملاک اصلی محاسبه ارزش واقعی و قدرت خرید پول در زمان تعهد است
آیت‌الله العظمی شیرازی در تبیین نگرش فقهی خود پیرامون مسئله تورم، گذشت زمان، افت شدید ارزش پول و چگونگی ادای دیون، مهریه‌ها و تعهدات مالی دیرینه فرمودند: برای پرداخت دیون پس از گذشت زمان، قیمت و قدرت خرید در قراردادها دارای «حیثیت تقییدی» است و نه «حیثیت تعلیلی»؛ به این معنا که ارزش مبادلاتی پول، رکن اصلی تعهدات است و نه صرف اعتبار عددی آن. بر همین اساس، اگر ۵۰ سال قبل یا در گذشته‌های دور مبلغی برای تعهد مالی یا دین مثلا برای مهریه تعیین شده باشد، معیار اصلی در ادای آن پس از سپری شدن زمان، میزان قدرت خرید واقعی آن مبلغ در زمان عقد قرارداد (مانند سنجش با میزان کالاهای متعارف در آن دوران) است.
معظم‌له در پاسخ به استدلال به برخی روایات که ظاهراً پرداخت بر اساس عدد اولیه را پس از گذشت زمان کافی می‌دانند، یادآور شدند: این احادیث مربوط به شرایطی است که فاصله زمانی با تغییرات قیمتی ناچیز و نرخ تورم متعارف (مانند ۱ یا ۲ درصد در سال) همراه باشد؛ اما در شرایطی که با گذشت زمان، افت ارزش پول، غیرمتعارف، جهشی و سنگین گردد (مانند تورم‌های ۱۰۰، ۲۰۰ یا ۳۰۰ درصدی)، آن روایات شمول نداشته و منصرف از این فرضیه‌اند.
ایشان با استناد به قاعده مسلم «العقود تابعة للقصود» (عقود و قراردادها تابع قصد و اراده واقعی طرفین هستند)، تأکید فرمودند: قصد طرفین در زمان توافق مالی، دستیابی به یک ارزش مالی و قدرت خرید مشخص بوده است، نه عددی که با گذشت زمان بی‌ارزش شود؛ از این‌رو برای پرداخت دیون پس از گذشت زمان و در شرایط تورمی غیرمتعارف، ادای دین و برائت ذمه شدن تنها با پرداخت معادل ارزش واقعی و قدرت خرید زمان تعهد محقق می‌شود.
