آیت‌الله العظمی شیرازی: انسان غیرمختار مستحق عقاب نیست؛ اختیار رکنِ وظیفه و استحقاقِ عقاب است
آیت‌الله العظمی شیرازی: انسان غیرمختار مستحق عقاب نیست؛ اختیار رکنِ وظیفه و استحقاقِ عقاب است
نشست علمی روزانه آیت‌الله‌العظمی سید صادق حسینی شیرازی، روز چهارشنبه نهم جمادل الاول سال 1448 برگزار شد.
در این نشست، همانند جلسات پیشین، معظم‌له به سوالات حاضران پیرامون مسائل مختلف فقهی پاسخ دادند.
آیت‌الله العظمی شیرازی در رابطه با نسبت میان عقاب الهی و اختیار فرمودند: عقاب و جزای خدای متعال با اختیار، رابطه‌ای مستقیم و ناگسستنی دارد؛ بنابراین انسانِ غیرمختار، مستحق عقاب نیست.
معظم‌له با تبیین مفهوم اختیار فرمودند: اگر انسان فاقد اختیار باشد—مانند سقوط سنگ یا تیرآهنی که اختیاری از خود ندارد، یا فردی که او را از بلندی پرت کرده‌اند و با افتادن روی دیگری باعث مرگ او شده است—تقصیری ندارد؛ و نه مستحق عقاب است و نه دیه‌ای بر عهده اوست، بلکه مسئولیت متوجهِ سبب یعنی (فرد هل‌دهنده) خواهد بود.
ایشان با اشاره به نقش سجایا در رفتارهای انسانی فرمودند: اگرچه طبق آیه شریفه «کُلٌّ یَعْمَلُ عَلَی شَاکِلَتِهِ» (هر کس بر پایهٔ ساختار روحی و اخلاقی خود عمل می‌کند) و روایات، سجایا و ویژگی‌های خُلقی در اعمال و عکس‌العمل‌های افراد اثرگذار است، اما این امر اختیار را سلب نمی‌کند؛ چراکه اختیار، رکنِ اصلیِ تکلیف و شرطِ استحقاقِ عقاب در هنگام مخالفت است.
