پیچیدگیهای تعیین تکلیف نیروهای پ.ک.ک در عراق و چالشهای امنیتی بغداد پس از توافق خلع سلاح با ترکیه
پیچیدگیهای تعیین تکلیف نیروهای پ.ک.ک در عراق و چالشهای امنیتی بغداد پس از توافق خلع سلاح با ترکیه
آغاز روند انحلال و خلع سلاح پ.ک.ک، به دلیل حضور هزاران نیروی بومی عراقی و اتباع غیرترکیهای خارج از چارچوب توافق با آنکارا، دولت عراق را با پروندهای پیچیده جهت مدیریت خلأ امنیتی و سرنوشت این نیروها مواجه ساخته است.
روند خلع سلاح و خروج عناصر گروه پ.ک.ک از مناطق شمالی عراق در چارچوب توافق اخیر با دولت ترکیه، ابعاد امنیتی و اجتماعی تازهای به خود گرفته است.
برخلاف تصورات اولیه مبنی بر خروج کامل این جریان، گزارشها حاکی از آن است که بخشی قابل توجه از نیروهای مستقر در خاک عراق به دلیل نداشتن تابعیت ترکیه، امکان ورود به این روند را ندارند.
این مسئله سبب شده تا دولت و نهادهای امنیتی عراق، برنامهریزی جامع برای بازتعریف وضعیت حقوقی، امنیتی و استقرار این افراد را در اولویت کاری خود قرار دهند.
به گزارش نشریه «نیوریجن»، برآوردهای اطلاعاتی نشان میدهد که جغرافیای حضور این نیروها بسیار وسیعتر از آمارهای اعلامشده از سوی رسانههای ترکیه برای بازگشت به آنکارا است.
بر بر مبنای این دادهها، حدود پنج تیپ در مناطق مختلفی از جمله سنجار، مخمور، دهوک، سلیمانیه و نوار مرزی مستقر هستند.
در این میان، وجود بیش از سه هزار نیروی بومی عراقی — غالباً از اهالی سنجار — و بیش از هزار و ۲۰۰ نیروی غیرترکیهای، دلیل اصلی استثنا شدن آنان از توافق دوطرفه آنکارا و پ.ک.ک به شمار میرود؛ امری که ضرورت تصمیمگیری مستقیم بغداد را در پی داشته است.
تعیین تکلیف شبکه گسترده پشتیبانی، مسیرهای ارتباطی مرزی و جلوگیری از بروز فراغ امنیتی پس از عقبنشینی فرماندهان اصلی، محور نشستهای مقامات امنیتی عراق بوده است.
در همین راستا، طرحهایی بر پایه رویکردهای مسالمتآمیز و مدیریت حقوقی در دست بررسی قرار دارد تا ضمن ادغام برخی نیروهای بومی در ساختارهای رسمی دفاعی، برای سایر افراد نیز شرایط پناهندگی بشردوستانه یا بازگشت سامانیافته فراهم شود.
این اقدام میتواند مانع از شکلگیری تنشهای مسلحانه جدید و صیانت از ثبات مناطق آسیبدیده شود.
بنابراین، انحلال پ.ک.ک لزوماً به معنای خروج کامل تمامی اعضای آن از خاک عراق نخواهد بود. مسئله اصلی دستگاههای امنیتی در بغداد، چگونگی مدیریت و سازماندهی نیروها و شبکههای برجا مانده از این گروه است؛ مساحتی که کانون اصلی آن منطقه سنجار خواهد بود که به دلیل حجم بالای نیروها و موقعیت جغرافیایی خاص، نقش کلیدی در آینده امنیتی این مناطق ایفا میکند.
