تجلی شکوه و اصالت در سوگ عاشورا؛ روایت آیینهای کهن و مردمنهاد محرم در استان کردستان ایران
تجلی شکوه و اصالت در سوگ عاشورا؛ روایت آیینهای کهن و مردمنهاد محرم در استان کردستان ایران
با فرارسیدن ماه محرم، مناطق مختلف استان کردستان ایران تجلیگاه آیینهای بومی و کهنی همچون «گلگیران» در بیجار و «طشتگذاری» در سریشآباد میشود.
آئینهایی چندصدساله که فراتر از مناسک مذهبی، بخشی از هویت فرهنگی، همبستگی عمیق اجتماعی و میراث ناملموس مردم این خطه را به نمایش میگذارند.
استان کردستان ایران در ایام محرم با برافراشتن پرچمهای سیاه و طنین نوای مرثیههای اصیل، چهرهای حزنانگیز و در عین حال باشکوه به خود میگیرد.
آیینهای سوگواری در این دیار، پیوندی ناگسستنی میان باورهای اعتقادی و رسوم بومی منطقه دارند که به صورت شفاهی و تجربی از پدران به فرزندان منتقل شدهاند.
یکی از شاخصترین و تاثیرگذارترین این آئینها، مراسم «گلگیران» در شهرستان بیجار (دیار گروس) است.
در روز عاشورا، عزاداران بیجاری از هر قشر و سنی، با مالیدن خاک سرخ و گل بر سر و صورت خود، نمادی عینی از اوج اندوه و خاکساری را در ماتم شهدای کربلا به تصویر میکشند.
این حرکت آیینی، تمایزهای اجتماعی را محو کرده و تجسمی از یک سوگواری خالصانه و جمعی را خلق میکند.
در سوی دیگر این خطه، آیین «طشتگذاری» در سریشآباد قروه، منادی آغاز رسمی مناسک محرم است.
این رسم دیرینه که ریشه در سنتهای کهن منطقه دارد، با هدف یادآوری ملموس تشنگی یاران امام حسین علیه السلام برگزار میشود.
اهالی با قرار دادن طشتهای پر از آب در حسینیهها و تکایای قدیمی، گرداگرد آن مویه میکنند و با این نماد پردازی، به استقبال ده روز عزاداری میروند.
با نزدیک شدن به روزهای تاسوعا و عاشورا، این شور معنوی در قالب دستههای بزرگ سینهزنی و زنجیرزنی به خیابانها میآید و سراسر منطقه را در بر میگیرد.
این جلوههای باشکوه مذهبی در سراسر خاک کردستان، آیینهای تمامنما از همگرایی، تسامح و وفاداری عمیق مردمان کُرد به ارزشهای والای انسانی و حماسه عاشوراست که غنای فرهنگی این دیار را دوچندان میکند
ویژگی بارز آیینهای عاشورایی در کردستان، ماهیت کاملاً مردمی، خودجوش و مستقل آنهاست.
برپایی سفرههای بزرگ نذری، ایستگاههای پذیرایی محلی و مشارکت شانه به شانه کودکان در کنار پیرغلامان، این مراسم را به بستری برای تقویت هویت محلی و پیوند بیننسلی تبدیل کرده است؛ میراثی گرانبها که پویایی خود را وامدار عشق خالصانه مردم این مرز و بوم است.
