احیای منسوجات سنتی و خنکپوشی ایرانی؛ راهکاری پایدار و ارزان برای مواجهه با بحران انرژی و تابستانهای داغ اقلیم
احیای منسوجات سنتی و خنکپوشی ایرانی؛ راهکاری پایدار و ارزان برای مواجهه با بحران انرژی و تابستانهای داغ اقلیم
در روزگاری که گرمای شدید هوا و هزینههای گزاف مصرف انرژی به چالشی جدی تبدیل شده است، بازخوانی منطق پوشاک سنتی و الهام از دانش فراموششده منسوجات طبیعی ایرانی، نه تنها راهکاری زیستمحیطی برای حفظ سلامت تن و پیشگیری از گرمازدگی است، بلکه تجلی عینی رعایت سادگی، پوشش کامل و بهرهمندی هوشمندانه از تجربههای بومی به شمار میرود.
فرهنگ پیشینیان به ویژه در ایران همواره بر پایه همزیستی هوشمندانه با طبیعت و حفظ سلامت جسم بنا شده است.
پیش از ورود ابزارهای مدرن سرمایشی، ساختار پوشاک در مناطق مختلف ایران بخشی از یک نظام حکیمانه برای سازگاری با اقلیمهای گوناگون بود.
لباسهای روزمرة گشاد، روشن و دوختهشده از الیاف تنفسپذیر، میان پوست و پارچه فضایی برای گردش هوا ایجاد میکردند و بدون مصرف انرژی، دمای بدن را در برابر تابش شدید خورشید متعادل نگه میداشتند.
به گزارش بخش اجتماعی رسانه ایندیپندنت، در گذشته بازارهای سنتی ایران در آستانه تابستان مملو از طاقههای چیت، چلوار، کودری، کرباس، ململ و شمد بود که هر کدام با منطق آبوهوایی پیوند داشتند.
با ورود الیاف مصنوعی ارزانقیمتِ صنعتی و رواج برشهای تنگ، این دانش زیستی به حاشیه رفت.
با این حال، در اقلیمهای گرم و خشک مانند یزد، لباسهای پنبهای رطوبت را جذب میکردند؛ در سواحل گرم و مرطوب جنوب، پیراهنهای بلند نظیر دشداشه و دراعه مانع حبس گرما میشدند و در اقلیم توأم با باد و غبار سیستان و بلوچستان، دستار و سربندهای سبک مردان بلوچ، حفاظی فوری برای سروصورت ایجاد میکردند.
بر پایه ارزیابیهای فصلنامه علمی-پژوهشی «پژوهشهای پوشاک و نساجی»، منسوجات تابستانی خانگی مانند شمد نیز نقشی کلیدی در فرهنگ استراحت کممصرف داشتهاند.
امروزه کاربرد این دانش زیستی پدیدارتر شده است؛ بهویژه برای زائرانی که در پیادهروی عظیم اربعین حسینی زیر آفتاب سوزان و گرمای طاقتفرسا گام برمیدارند، استفاده از لباسهای گشاد با الیاف طبیعی و نخی، حیاتیترین راهکار برای پیشگیری از گرمازدگی و حفظ توان بدنی است.
طراحان امروزی میتوانند با الهام از این الگوهای پایدار، لباسهایی ارزان، محجوب و سازگار با اقلیم تولید کنند تا راحتی قشرهای مختلف را در فضاهای باز تأمین نمایند.
