کاهش چشمگیر ازدواج و فرزندآوری در ایران؛ هشدار درباره پیامدهای جمعیتی و اقتصادی در سالهای آینده
کاهش چشمگیر ازدواج و فرزندآوری در ایران؛ هشدار درباره پیامدهای جمعیتی و اقتصادی در سالهای آینده
مسئولان حوزه جمعیت در ایران از افت قابل توجه نرخ ازدواج و تولد در سالهای اخیر خبر میدهند.
روندی که بر اساس آمارهای رسمی، نشاندهنده کاهش حدود ۵۰ درصدی ازدواج نسبت به سال ۱۳۸۹ است و همزمان با کاهش نرخ فرزندآوری، نگرانیها درباره آینده ساختار جمعیتی کشور را افزایش داده است.
به استناد آمار سازمان ثبت احوال ایران، تعداد ازدواجها در کشور از ۸۹۱ هزار و ۶۲۷ مورد در سال ۱۳۸۹ به ۴۳۱ هزار و ۲۱ مورد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است.
آماری که از افت حدود ۵۰ درصدی در این شاخص مهم اجتماعی حکایت دارد و تغییرات عمیق در الگوهای زندگی خانوادگی را نشان میدهد.
در همین زمینه، گزارشهای منتشرشده از سوی رادیو فردا حاکی از آن است که تعداد تولدها در سال ۱۴۰۴ نیز به حدود ۸۹۲ هزار مورد رسیده است.
در این گزارشها، کاهش تمایل به فرزندآوری نتیجه مجموعهای از عوامل اقتصادی، اجتماعی و شرایط معیشتی ارزیابی شده است.
کارشناسان حوزه جمعیت تأکید دارند که مسائلی مانند نبود اشتغال پایدار، افزایش هزینههای مسکن و کاهش امید به بهبود شرایط اقتصادی، از مهمترین عوامل اثرگذار بر کاهش نرخ ازدواج و فرزندآوری به شمار میروند.
این در حالی است که بخش قابل توجهی از این چالشها همچنان در سیاستگذاریهای کلان بهطور کامل برطرف نشده است.
در ادامه این روند، هشدارهایی درباره پیامدهای بلندمدت آن نیز مطرح شده است.
افزایش سهم جمعیت سالمند در برابر کاهش جمعیت جوان میتواند موجب فشار بر نظامهای بازنشستگی، خدمات درمانی و ساختارهای حمایتی شود.
همچنین کاهش نیروی کار فعال و افت ظرفیت تولیدی کشور از دیگر پیامدهای احتمالی این وضعیت عنوان شده است.
در مجموع، دادههای رسمی و ارزیابیهای کارشناسی نشان میدهد روند کاهش ازدواج و فرزندآوری در ایران به یک روند پایدار تبدیل شده است.
روندی که در صورت ادامه، میتواند ساختار جمعیتی و آینده اقتصادی و اجتماعی کشور را با چالشهای جدی مواجه کند.
در همین راستا، برخی تحلیلها بر این نکته تأکید دارند که تغییر سبک زندگی نسل جوان، افزایش هزینههای زندگی شهری و گسترش نااطمینانیهای اقتصادی، موجب شده الگوی تشکیل خانواده در مقایسه با سالهای گذشته دستخوش تغییرات اساسی شود.
همچنین افزایش سن ازدواج و تمایل به تأخیر در فرزندآوری از دیگر عواملی است که در کنار شرایط اقتصادی، به تشدید روند کاهش جمعیت کمک کرده است.
موضوعی که به باور کارشناسان، نیازمند بازنگری جدی در سیاستهای حمایتی و اجتماعی کشور است.
