زاگرس، خاستگاه کهن لبنیات در ایران؛ شواهد ۹ هزار ساله مصرف شیر و محصولات لبنی در جوامع نوسنگی
زاگرس، خاستگاه کهن لبنیات در ایران؛ شواهد ۹ هزار ساله مصرف شیر و محصولات لبنی در جوامع نوسنگی
یافتههای جدید باستانشناسی نشان میدهد ساکنان کوههای زاگرس در ایران، از حدود ۹ هزار سال پیش به مصرف و تولید لبنیات روی آوردهاند.
موضوعی که نقش این منطقه را در شکلگیری الگوهای تغذیهای اولیه بشر برجسته میکند.
پژوهشهای تازه نشان میدهد که همزمان با شکلگیری نخستین جوامع کشاورزی و دامداری در جنوبغرب آسیا، انسانها در مناطق کوهستانی زاگرس به بهرهگیری از منابع دامی روی آوردند.
در این دوره، بز و گوسفند از نخستین حیواناتی بودند که نگهداری میشدند و علاوه بر گوشت، نقش مهمی در تأمین منابع غذایی پایدار ایفا کردند.
این تحولات، آغازگر تغییرات اساسی در شیوه زندگی انسان و گذار از شکار به تولید غذا بود.
به گزارش «ایندیپندنت فارسی»، پژوهشگران با بررسی بقایای بهدستآمده از محوطههای نوسنگی زاگرس، به شواهد مستقیمی از مصرف لبنیات دست یافتهاند.
این تحقیقات که با مشارکت مراکز علمی بینالمللی انجام شده، نشان میدهد فرآوری شیر و استفاده از محصولات لبنی به هزاره هفتم پیش از میلاد بازمیگردد.
در این مطالعه که نتایج آن در مجله باستانشناسی «آرکیاولوژی»، «Archaeology» منتشر شده، دانشمندان با تحلیل چربیهای باقیمانده در سفالهای باستانی دریافتند ترکیب شیمیایی این مواد با شیر بز و گوسفند مطابقت دارد.
همچنین با استفاده از روش تاریخگذاری رادیوکربنی مشخص شد که این آثار مربوط به بیش از ۸ هزار سال پیش هستند و نشاندهنده تولید لبنیات در آن دوراناند.
پژوهشگران علاوه بر سفالها، جرم دندانهای انسانهای باستانی را نیز بررسی کردند.
این بخش از دندان که میتواند بقایای پروتئینها را برای هزاران سال حفظ کند، حاوی نشانههایی از پروتئین شیر بود و بدین ترتیب، مدرک مستقیمی از مصرف لبنیات در میان ساکنان زاگرس ارائه شد.
همچنین بررسی استخوانهای حیوانی نشان میدهد که گلههای بز و گوسفند بهگونهای مدیریت میشدند که تولید شیر در اولویت قرار گیرد.
گزارشهایی از «آناتولی» نیز بیانگر آن است که در مناطق همزمان مانند آناتولی، استفاده از شیر گاو رایج بوده و این روند نشاندهنده گسترش فرهنگ تولید لبنیات در مناطق مختلف است.
این یافتهها نشان میدهد که لبنیات بهعنوان منبعی پایدار از تغذیه، نقش مهمی در رشد جمعیت و توسعه جوامع اولیه ایفا کرده و زاگرس را میتوان یکی از کانونهای مهم شکلگیری این الگوی غذایی در تاریخ بشر دانست.
