میراث فرهنگی ایران در معرض تهدید؛ آسیب به کاخها، مساجد و محوطههای باستانی در جریان حملات نظامی اخیر
میراث فرهنگی ایران در معرض تهدید؛ آسیب به کاخها، مساجد و محوطههای باستانی در جریان حملات نظامی اخیر
بناهای تاریخی و سایتهای ثبتشده در فهرست یونسکو در ایران، از کاخ گلستان و چهلستون گرفته تا مسجد جامع و قلعه فلکالافلاک، در جریان حملات نظامی اخیر آسیب دیدهاند و نگرانیها درباره نقض قوانین بینالمللی و جنایات جنگی افزایش یافته است.
سایتهای میراث جهانی و بناهای تاریخی ایران که در فهرست یونسکو ثبت شدهاند، در جریان حملات نظامی اخیر دچار آسیبهای جدی شدهاند.
کاخ گلستان در تهران، با سقفهای آینهکاری شده و طاقهای تاریخی، بر اثر انفجار در نزدیکی میدان ارگ آسیب دید و پنجرهها و بخشهایی از تالارهای داخلی آن فرو ریخت.
همچنین کاخ چهلستون و مسجد جامع اصفهان تحت تأثیر انفجارها قرار گرفتند و ترک خوردن فرسکوها، شکستن کاشیها و آسیب به آینهکاریهای دوران صفویه گزارش شده است.
بناهای مهمی مانند کاخ عالیقاپو و محوطههای پیشاتاریخی دره خرمآباد نیز در اثر شوکهای ناشی از انفجار آسیب دیدند.
بنابر گزارش دویچه وله فارسی، پیتر استون، رئیس سازمان بینالمللی سپر آبی، تأکید کرده است که حفاظت از میراث فرهنگی بخشی از هویت انسانی و یک دارایی جهانی مشترک است و حمله به این آثار، حتی در جریان جنگ، نقض قوانین بینالملل و احتمالاً جنایت جنگی محسوب میشود.
ایالات متحده و اسرائیل پیشتر کنوانسیونهای بینالمللی برای حفاظت از میراث فرهنگی را امضا کردهاند، اما اقدامات اخیر نگرانیهای جدی ایجاد کرده است.
سایتهای تاریخی و محوطههای باستانی علاوه بر ارزش فرهنگی، نقش مهمی در شناسایی هویت و تاریخ ملتها دارند.
کارشناسان حقوق بینالملل هشدار میدهند که تخریب این آثار نه تنها آسیب فرهنگی و اقتصادی به همراه دارد، بلکه باعث تضعیف امنیت انسانی و فرهنگی مردم منطقه میشود.
دستگاه های ذیربط در زمینه میراث فرهنگی در ایران، برای کاهش آسیبها، نشانهای «سپر آبی» را بر فراز ساختمانها نصب کردهاند تا به طرفهای درگیر اطلاع داده شود که این مکانها ارزش فرهنگی و جهانی دارند.
با این حال، حملات مداوم به زیرساختهای اطراف، خطر آسیب مستقیم به این میراثها را همچنان بالا نگه داشته است.
فعالان و سازمانهای فرهنگی بینالمللی بر لزوم اقدام فوری و اعمال فشار بر طرفهای درگیر برای رعایت قوانین بینالمللی و توقف تخریب میراث فرهنگی تأکید دارند.
کارشناسان معتقدند که حفظ این آثار، علاوه بر تاریخ و فرهنگ، امنیت روانی و هویت جمعی مردم منطقه را نیز تضمین میکند.
