آیا در صورت اختلال گسترده اینترنت، راههای ارتباطی جایگزین در دسترس کاربران است؟
آیا در صورت اختلال گسترده اینترنت، راههای ارتباطی جایگزین در دسترس کاربران است؟
اختلال یا قطع اینترنت در زمان بحران، تجربهای است که در سالهای اخیر در کشورهای مختلف تکرار شده است.
در چنین شرایطی، توجه افکار عمومی به راههای جایگزین ارتباطی جلب میشود؛ از اینترنت ماهوارهای گرفته تا ابزارهای دور زدن محدودیتها. اما این مسیرها تا چه اندازه عملی و فراگیر هستند؟
اینترنت در جهان امروز نقشی فراتر از یک ابزار ارتباطی ساده دارد و بخش مهمی از زندگی روزمره، اقتصاد و اطلاعرسانی به آن وابسته است.
با این حال، در برخی مقاطع حساس، اختلال یا قطع سراسری اینترنت به واقعیتی تبدیل میشود که میلیونها کاربر را با چالش ارتباطی روبهرو میکند.
دادههای منتشرشده از سوی شرکت «کلودفلر»، که وضعیت ترافیک اینترنت جهانی را پایش میکند، نشان میدهد در چنین شرایطی ترافیک اینترنت در برخی کشورها بهشدت کاهش مییابد؛ وضعیتی که در روزهای اخیر در ایران نیز مشاهده شده و بازتاب رسانهای گستردهای از جمله در گزارشهای یورونیوز فارسی داشته است.
با وجود این اختلالها، قطع کامل ارتباط همواره رخ نمیدهد. همچنان پیامها و دادههایی از مناطق دچار محدودیت به خارج منتقل میشود و همین امر، توجهها را به مسیرهای ارتباطی جایگزین جلب میکند.
یکی از مهمترین این گزینهها، اینترنت ماهوارهای استارلینک است؛ سرویسی که بنا بر گزارش یورونیوز، به دلیل مستقل بودن از زیرساختهای داخلی کشورها، میتواند در زمان قطع اینترنت زمینی فعال باقی بماند.
در ایران، استفاده از استارلینک طی سالهای گذشته و بهویژه در دورههای ناآرامی اجتماعی افزایش یافته است.
تجهیزات این سرویس بهصورت غیررسمی وارد کشور شده و معمولاً به شکل اشتراکی مورد استفاده قرار میگیرد.
در عین حال، دولت ایران تلاش کرده است با اقدامات قانونی داخلی و طرح موضوع در نهادهای بینالمللی مانند اتحادیه جهانی مخابرات، مانع گسترش این دسترسی شود. با این وجود، گزارش انجمن تجارت الکترونیک ایران و برآوردهای منتشرشده در وبسایت دیجیاتو نشان میدهد شمار کاربران اینترنت ماهوارهای در کشور قابل توجه است.
در کنار این واقعیتها، شایعاتی نیز در فضای مجازی منتشر شده که از امکان اتصال به اینترنت ماهوارهای از طریق کدهای دستوری تلفن همراه سخن میگوید.
بررسیهای فنی که یورونیوز به آن اشاره کرده، نشان میدهد این ادعاها پایه علمی ندارد و بدون تجهیزات فیزیکی، چنین اتصالی ممکن نیست.
در نهایت، تجربه اختلالهای اینترنتی نشان میدهد هرچند راههای جایگزین ارتباطی وجود دارد، اما این مسیرها محدود، پرهزینه و در دسترس عموم مردم نیست.
همین مسئله، اهمیت برخورداری از اینترنت پایدار و عادلانه را بهعنوان یک ضرورت اجتماعی و زیرساختی بیش از پیش برجسته میسازد.
