افزایش محدودیتها و فشار بر شیعیان؛ آیا طالبان در حال خاموشسازی تدریجی هویت مذهبی شیعیان افغانستان است؟
افزایش محدودیتها و فشار بر شیعیان؛ آیا طالبان در حال خاموشسازی تدریجی هویت مذهبی شیعیان افغانستان است؟
بررسی عملکرد پنجساله حکومت طالبان در مواجهه با شیعیان افغانستان، نشاندهنده یک جریان هدایتشده و منسجم برای تضعیف ارکان مذهبی و فرهنگی این جامعه است.
لغو رسمیت مذهب جعفری، بستن مراکز علمی و دانشگاهی مستقل، توقیف رسانههای شیعه و ایجاد موانع جدی در مسیر برگزاری مناسک مذهبی نظیر عزاداریهای ماه محرم، تحلیلگران را به این نتیجه رسانده است که طالبان یک راهبرد بلندمدت را برای منزوی کردن و فروپاشی تدریجی هویت اجتماعی و عقیدتی شیعیان دنبال میکند.
طالبان که در ابتدا با شعار ایجاد عدالت و تساوی حقوق اقوام و مذاهب وارد میدان شده بود، اکنون کارنامه غیرقابل قبولی در برخورد با جامعه شیعیان از خود به جا گذاشته است.
با وجود اینکه بزرگان و علمای شیعه بارها مطالبات مشروع این جامعه را از طرق گوناگون با مقامات حکومت مطرح ساختهاند، اما نه تنها پاسخ مثبتی دریافت نکردهاند، بلکه محدودیتها روزبهروز شکل جدیتری به خود گرفته است.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی شیعیان افغانستان، خبرگزاری بینالمللی آوازه (Avaza /، دیدگاه های صاحب نظران و تحلیلهای منتشرشده از وضعیت جاری در افغانستان تحت حاکمیت طالبان نشان میدهد که اقداماتی چون احضار گسترده روحانیون شیعه به نهادهای امنیتی، دخالت در امور احوال شخصیه، فشار بر دانشجویان و بستن نهادهای بزرگی مانند حوزه و دانشگاه خاتمالنبیین صلی الله علیه و آله و شبکه تلویزیونی تمدن در آستانه تاسوعا و عاشورا، همگی نشاندهنده یک «مدیریت خاموش» برای تضعیف ارکان هویتی شیعیان است.
حاکمیت فعلی طالبان با ضربه زدن به سه کانون اصلی یعنی مراکز دینی به عنوان (شریان تولید اندیشه)، رسانهها به عنوان (بازتابدهنده صدای جامعه) و آیینهای دسته جمعی مذهبی از جمله عاشورا به عنوان (محور همبستگی عاطفی و تاریخی)، قصد دارد این جامعه منسجم را به تودهای پراکنده، منفعل و فاقد حافظه تاریخی تبدیل کند تا به مرور زمان در فراموشی فرو رود.
در واقع، در چارچوب نظم جدید حاکم، اقلیتهای مذهبی نه به عنوان شهروندانی دارای حقوق برابر و شهروند درجه اول، بلکه به مثابه نیروهایی «غیرخودی» و شهروند درجه دوم قلمداد میشوند که موجودیت و حقوق بنیادین آنها فدای تحکیم مرزهای رویکرد انحصارگرایانه حاکمیت میشود.
کارشناسان معتقدند مقاومت در برابر این فرآیند، نیازمند واکنشهای مقطعی نیست، بلکه باید شبکههای دانش، رسانههای جایگزین و حلقههای همبستگی جدیدی برای حفظ هویت مذهبی تشیع در افغانستان پایهریزی شود.
علاوه بر این، کارشناسان مسائل منطقه هشدار میدهند که تداوم این سیاستهای حذفی میتواند زمینهساز مهاجرت گسترده نخبگان، دینپژوهان و جوانان شیعه از افغانستان شود.
امری که در نهایت به تخلیه دموگرافیک و فرهنگی مناطق شیعهنشین میانجامد. از همین رو، مجامع بینالمللی و کشورهای اسلامی باید فشار بر طالبان را جهت پذیرش تکثر مذهبی افزایش دهند.
