شور عاشورایی در حسینیههای بحرین؛ نگاهی به سنتهای عزاداری شیعیان از روضهخوانی در مآتم تا حرکت دستههای دمامزنی
شور عاشورایی در حسینیههای بحرین؛ نگاهی به سنتهای عزاداری شیعیان از روضهخوانی در مآتم تا حرکت دستههای دمامزنی
ماه محرم در بحرین، چهره شهرها و روستاهای این کشور را یکپارچه سیاهپوش میکند.
ایامی که شیعیان این سامان با تکیه بر سنت دیرینه حضور در «مآتمها»، راهاندازی دستههای منظم زنجیرزنی و سینهزنی و برپایی تعزیه، ارادت خالصانه خود را به سید و سالار شهیدان علیه السلام ابراز داشته و هویت مذهبی و اجتماعی خود را تجلی میبخشند.
ماه محرم و صفر در جغرافیای مذهبی و فرهنگی بحرین، از اصالت و جایگاهی بسیار ویژه برخوردار است.
شیعیان که بدنه اصلی جمعیت و هشتاد درصد مردمان این کشور را تشکیل میدهند، با فرارسیدن شب اول محرم، مساجد، معابر و تکایا را که در اصطلاح محلی به آنها «مآتم» گفته میشود، سیاهپوش میکنند.
مآتم در بحرین تنها یک مرکز برای سوگواری نیست، بلکه قلب تپنده حیات مذهبی و پایگاه اصلی پیوندهای اجتماعی مردم به شمار میرود که علاوه بر اقامه عزای حسینی، کانون برگزاری اعیاد، محافل بزرگ و حتی مراسمهای خانوادگی در طول سال است.
همین کارکرد چندگانه سبب شده تا مآتمها به عنوان نماد پایداری، همبستگی عمیق مردمی و تکیهگاهی امن برای حفظ و انتقال مواریث شیعی در پهنه خلیج فارس به شمار آیند.
در طول دهه نخست محرم، به ویژه از روز هفتم تا دهم، شور حسینی در بحرین به اوج خود میرسد. خطبا و وعاظ برجسته در نوبتهای صبح و شب در مآتمهای مختلف به مقتلخوانی و روضهخوانی میپردازند و دستههای منظم سینهزنی و زنجیرزنی در خیابانها و کوچهها به راه میافتند.
حرکت این دستهها که با طنین حزنانگیز سنج و دمام، برافراشته شدن پرچمهای سیاه و هدایت نمادین اسبهای سیاهپوش به عنوان «ذوالجناح» همراه است، جلوهای باشکوه به عزاداریها در این کشور میبخشد.
همچنین آیین سنتّی تعزیهخوانی و شبیهخوانی همچنان در بسیاری از مناطق و روستاهای بحرین با استقبال وسیع پیروان اهلبیت علیهم السلام اجرا میشود.
در این میان، جوانان پرشور با برپایی ایستگاههای صلواتی در مسیر تکایا، فضای حماسی و معنوی بینظیری خلق میکنند.
برپایی سفرههای اطعام عمومی، توزیع گسترده نذورات و پخش شربت و آب در میان عزاداران از دیگر ویژگیهای بارز این ایام است که تا پایان ماه صفر ادامه دارد.
آیینهای محرم در بحرین فراتر از جنبههای عبادی، به عنوان سنتی ریشهدار، نسل به نسل منتقل شده و همواره مهمترین تجلیگاه همبستگی، اصالت و ابراز هویت فرهنگی و اجتماعی شیعیان این منطقه در طول تاریخ بوده است.
