زمین؛ امانتی الهی در دست انسان؛ نقش آموزه‌های دینی و اخلاقی در پاکسازی و پاسداشت محیط‌زیست
زمین؛ امانتی الهی در دست انسان؛ نقش آموزه‌های دینی و اخلاقی در پاکسازی و پاسداشت محیط‌زیست
زمین و طبیعت، بستر حیات و امانتی گران‌بها از سوی پروردگار است که سلامت و پاکیزگی آن مستقیم بر زندگی انسان‌ها و سایر موجودات اثر می‌گذارد.
22 اکتبر روز جهانی پاکسازی زمین است؛ مناسبتی که نه‌تنها فرصتی برای جمع‌آوری پسماندها و صیانت از طبیعت، بلکه گامی عملی در جهت تحقق مسئولیت‌های دینی، اخلاقی و اجتماعی انسان در برابر نعمت‌های الهی به شمار می‌رود.
کره‌زمین به‌عنوان تنها زیستگاه شناخته‌شده بشر، سال‌هاست که تحت تأثیر رفتارهای نادرست انسانی، الگوی نامناسب مصرف و رهاسازی بی‌رویه زباله‌ها دچار آسیب‌های جدی شده است.
آلودگی خاک، آب و هوا و انباشت پسماندهای پلاستیکی در طبیعت، حیات‌وحش و سلامت خود انسان‌ها را با خطرات جبران‌ناپذیری مواجه ساخته است.
در این میان، یادآوری این‌که ۲۲ اکتبر روز جهانی پاکسازی زمین است، فرصتی را فراهم می‌آورد تا حرکت‌های همگانی برای حفظ سلامت زیست‌بوم و ارتقای رفتارهای مسئولانه در سطح جامعه شکل گیرد.
در فرهنگ و اندیشه اسلامی، نگاه به محیط‌زیست نگاهی مقدس و مبتنی بر امانت‌داری است.
قرآن کریم انسان را به آبادانی زمین و جلوگیری از تخریب آن دعوت می‌کند؛ چنان‌که در آیه ۶۱ سوره هود می‌فرماید: «هُوَ أَنْشَأَکُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَکُمْ فِیهَا» (او شما را از زمین پدید آورد و آبادانی آن را از شما خواست).
آباد ساختن زمین تنها به معنای بهره‌برداری نیست، بلکه حفظ سلامت، پاکیزگی و جلوگیری از آلوده‌کردن آن را نیز شامل می‌شود.
همچنین در آیه ۴۱ سوره روم، قرآن درباره پیامدهای رفتار خود بشر هشدار می‌دهد: «ظَهَرَ الْفَسَادُ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا کَسَبَتْ أَیْدِی النَّاسِ» (به سبب آنچه دست‌های مردم فراهم آورده، فساد و پریشانی در خشک و دریا پدید آمده است)؛ آیه‌ای که آشکارا بحران‌های زیست‌محیطی امروزی را توصیف می‌کند.
روایات اهل‌بیت علیهم السلام نیز بر حفظ پاکیزگی و مراقبت از عناصر طبیعی تأکید فراوان دارند.
پیامبر خدا صلى الله علیه و آله فرموده‌اند: «النَّظافَةُ مِنَ الإیمانِ» (پاکیزگی از ایمان است)؛ اصلی که تمام ابعاد زندگی انسان، از جمله محیط زندگی و طبیعت را فرا می‌گیرد.
امیرالمؤمنین حضرت علی علیه السلام نیز مسئولیت انسان در برابر زمین را این‌گونه بیان می‌فرمایند:
«اتَّقُوا اللَّهَ فِی عِبَادِهِ وَ بِلَادِهِ فَإِنَّکُمْ مَسْئُولُونَ حَتَّى عَنِ الْبِقَاعِ وَ الْبَهَائِمِ»
(از خدا درباره بندگانش و شهرهایش پروا کنید، چرا که شما حتی در برابر زمین‌ها و چهارپایان نیز مسئول هستید).
بنابراین، مشارکت فعال در پاکسازی طبیعت و کاهش تولید زباله، تجلی رفتار مؤمنانه و مسئولیت‌پذیری اجتماعی است که می‌تواند زمینی پاک‌تر و سالم‌تر را برای نسل‌های آینده به یادگار بگذارد.
