روز جهانی زبانهای اشاره؛ گامی بینالمللی برای تکریم ناشنوایان، تحقق عدالت اجتماعی و جلوهای از آموزههای اخلاقی مکتب اهلبیت
روز جهانی زبانهای اشاره؛ گامی بینالمللی برای تکریم ناشنوایان، تحقق عدالت اجتماعی و جلوهای از آموزههای اخلاقی مکتب اهلبیت
بیستوسوم سپتامبر در تقویم بینالمللی میلادی به عنوان «روز جهانی زبانهای اشاره» نامگذاری شده است تا با رسمیت بخشیدن به هویت زبانی و فرهنگی جامعه ناشنوایان و کمشنوایان، بستری مناسب برای دسترسی برابر آنان به امکانات آموزشی، رفاهی و اجتماعی فراهم گردد.
رویکردی انسانی که ریشه در تکریم کرامت انسان داشته و با آموزههای صریح قرآن کریم و سیره معصومین علیهمالسلام در حمایت از افراد دارای شرایط خاص مطابقت دارد.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد روز ۲۳ سپتامبر را با هدف ارتقای آگاهی عمومی درباره اهمیت زبانهای اشاره در تحقق کامل حقوق بشر برای افراد ناشنوا، به عنوان روز جهانی زبانهای اشاره معرفی کرده است.
زبان اشاره صرفاً مجموعهای از حرکات دست نیست، بلکه یک زبان طبیعی، مستقل و کامل با ساختار دستور زبان ویژه خود است که پل ارتباطی اصلی میلیونها ناشنوا در سراسر جهان با جامعه به شمار میرود.
هدف اصلی از گرامیداشت این روز، تلاش برای حذف موانع ارتباطی، ایجاد فرصتهای شغلی و تحصیلی برابر و فرآهم آوردن زمینههای مشارکت فعالانه این قشر در عرصه فعالیتهای مدنی و فرهنگی است.
در جوامع پیشرفته و جوامع اسلامی، پذیرش هویت زبانی ناشنوایان گامی کلیدی در راستای حفظ کرامت انسانی آنان محسوب میشود.
عدم توجه به زیرساختهای آموزشی و نبود مترجمان زبان اشاره در سازمانها و رسانهها، موجب انزوای اجتماعی این افراد میگردد.
از این رو، ارتقای خدمات عمومی و بسترسازی برای بهرهمندی کامل آنان از حقوق شهروندی، ارادهای همهجانبه را میطلبد.
این رویکرد حمایتی و انساندوستانه، همسو با آموزههای والای دین مبین اسلام و مکتب اهل بیت علیهم السلام است.
قرآن کریم در آیات متعدد، بر کرامت ذاتی انسان تأکید ورزیده و معیارهای برتری افراد را تقوا و علم میداند، نه سلامت جسمانی.
خدای متعال در سوره مبارکه حجرات آیه ۱۳ میفرماید: «إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ»؛ بیگمان گرامیترین شما نزد خداوند پرهیزکارترین شماست.
همچنین در سوره عبس، قرآن کریم با لحنی عتابآمیز هرگونه بیتوجهی یا نگاه تحقیرآمیز به افراد دارای معلولیت و شرایط خاص را بهشدت نفی کرده و بر ضرورت حسن رفتار و احترام کامل نسبت به آنان تأکید میورزد.
در روایات و سیره عملی اهلبیت علیهمالسلام نیز احیا و رعایت حقوق افراد کمتوان جسمی جایگاهی ویژه دارد.
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و امامان معصوم علیهمالسلام همواره بر گرهگشایی، کمک و تفهیم صبورانه مطالب به کسانی که دچار مشکلات شنوایی یا گویایی هستند سفارش فرمودهاند.
در حدیثی درخشان از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله نقل شده است: «تَفهيمُ المَجلُوفِ الَّذي لا يَفهَمُ صَدَقَةٌ هَنيئَةٌ»؛ یعنی تفهیم کردن و فهماندن سخن به شخصی که دچار مشکلات شنوایی است و مطلب را بهدرستی درک نمیکند، صدقهای بس گوارا و پرپاداش در پیشگاه خدای متعال است.
بر این اساس، فراهم ساختن امکانات ارتباطی و آموزش زبان اشاره برای ناشنوایان، نه تنها یک وظیفه مدنی، بلکه یک مسئولیت اخلاقی و دینی شایسته است.
