با مظلومیت شیعه چه کنیم؟ لزوم گذر از «هویت همواره قربانی» به «کنشگری فعال» و نقشآفرینی تمدنی و تاثیرگذار پیروان اهلبیت علیهمالسلام در جهان معاصر
با مظلومیت شیعه چه کنیم؟ لزوم گذر از «هویت همواره قربانی» به «کنشگری فعال» و نقشآفرینی تمدنی و تاثیرگذار پیروان اهلبیت علیهمالسلام در جهان معاصر
جامعه شیعی با جمعیتی نزدیک به نیم میلیارد نفر در جهان، در مواجهه با چالشها و فشارهای تاریخی، بر سر یک دوراهی تمدنی قرار گرفته است.
ایستادن در حصار مظلومیت تاریخی یا تبدیل رنج به نیروی پیشران، تولید دانش، ساخت اقتصاد و ایفای نقش مؤثر در تمدن بشری، مطالبهای است که امروزه اندیشمندان مسلمان برای گشودن افقهای تازه در جهان معاصر بر آن تأکید میکنند.
تجربه تاریخی پیروان اهلبیت علیهمالسلام همواره با ستمها، تبعیضها و فشارهای متعددی همراه بوده است.
اما مسئله بنیادین در اندیشه اجتماعی امروز این است که نحوه مواجهه با این حافظه تاریخی چگونه باید شکل بگیرد تا به جای انفعال، راه را برای توسعه و پیشرفت باز کند.
خوانش هوشمندانه از سنت دینی نشان میدهد که رنجهای گذشته نباید به هویتی سوگوار و توجیهکننده عقبماندگی تبدیل شوند، بلکه باید زمینهساز مسئولیتپذیری اخلاقی و کنشگری فعال در عرصههای جهانی باشند.
«علی البحرانی»، نویسنده شیعه عربستانی، در نوشتاری در روزنامه اینترنتی «جهات الاخباریه» به بررسی ضرورت تحول در گفتمان جامعه شیعیان پرداخته است.
علی البحرانی با طرح این پرسش که ما با مظلومیت خود چه میکنیم، تأکید کرده است که متوقف ماندن در نقش همیشگی قربانی، امکان اثرگذاری تمدنی را سلب میکند.
او خاطرنشان میسازد که بازتولید مداوم روایت رنج بدون ارائه دستاوردهای عینی در حوزه دانش، هنر، اقتصاد و اخلاق عملی، به باری بر دوش جامعه تبدیل خواهد شد.
این نویسنده عربستانی با استناد به دیدگاههای متفکرانی همچون هگل، نیچه و هانا آرنت درباره نسبت میان رنج، قدرت و کنشگری، یادآور میشود که فاجعه و فشار تاریخی نباید جوامع را از مسئولیت ساختن آینده معاف کند.
وی تصریح میکند تحول حقیقی زمانی رخ میدهد که جوامع از سؤال «با ما چه کردند؟» عبور کرده و بر پرسش حیاتی «ما چه خواهیم کرد؟» متمرکز شوند.
در بخش پایانی این نوشتار، با بهرهگیری از کلام ماندگار امیرالمؤمنین حضرت علی بن ابیطالب علیهالسلام که فرمودند: «لَا تَكُنْ عَبْدَ غيرِكَ وَقَدْ جَعَلَكَ اللهُ حُرّاً»، «بنده دیگری مباش، در حالی که خداوند تو را آزاد آفریده است»، بر رهایی از بندگی ذهنی و توقف در منفعل بودن تأکید شده است.
آموزه های اهلبیت علیهمالسلام بر پایه شایستگی، کرامت و تلاش مستمر استوار است و شایسته است جامعه شیعیان با عبور از حالت صرفاً توصیفی، رویکردی تأسیسی اتخاذ کند تا با خلق ارزشهای انسانی و علمی، هویتی پویا و اثرگذار از خود به دنیای امروز عرضه نماید.
