تبيین الگوی متوازن حضور اجتماعی زن در آموزه های اسلامی؛ صیانت از کرامت انسانی و بنیان خانواده در سایه عفاف و نفی الگوی غربی

تبيین الگوی متوازن حضور اجتماعی زن در آموزه های اسلامی؛ صیانت از کرامت انسانی و بنیان خانواده در سایه عفاف و نفی الگوی غربی

جامعه اسلامی با رد دیدگاه‌های افراطی مبنی بر انزوای کامل یا تفریطِ ناشی از بی‌مرزی در ارتباطات، بر الگویی اصیل و متوازن برای حضور اجتماعی بانوان تأکید دارد که در آن ضمن بهره‌گیری از توانمندی‌های علمی و مدنی، حیا، وقار و بنیان خانواده به عنوان محورهای اصلی حفظ می‌شوند.

نقش‌آفرینی اجتماعی زنان در عرصه حیات مدنی یکی از موضوعات حیاتی در آموزه های اسلامی است.

آموزه های اسلامی بر خلاف الگوهای جاهلی در گذشته یا نگاه‌های ابزاری غربی، اصل حضور زن در فعالیت‌های علمی، فرهنگی و تربیتی را نفی نمی‌کند، بلکه چگونگی و چارچوب‌های اخلاقی آن را محور ارزش‌گذاری قرار می‌دهد.

در این دیدگاه، هدف اصلی، صیانت از کرامت و امنیت روانی زنان و ممانعت از تبدیل شدن فضاهای کاری و اجتماعی به محیط‌های رقابتی فرساینده یا آمیخته با اختلاط‌های بی‌دلیل است.

ارزش فعالیت‌های اجتماعی زنان در آموزه های اسلامی بر علم آموزی، ضرورت‌های واقعی جامعه و حفظ حدود شرعی سنجیده می‌شود، نه صرفِ دیده‌شدن در عرصه‌های عمومی.

قرآن کریم در آیه ۳۳ سوره احزاب می‌فرماید: «وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَىٰ» (و در خانه‌های خود بمانید و مانند روزگار جاهلیتِ قدیم، به جلوه‌گری و خودنمایی نپردازید).

این اصل قرآنی در کنار آیه ۳۰ سوره نور که می‌فرماید: «قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ» (به مردان مؤمن بگو چشمان خود را از نگاه حرام فروبندند)، ضرورت ایجاد فضایی سالم و بی‌خطر را برای فعالیت‌های مدنی زنان مسلمان ترسیم می‌سازد.

بازخوانی سیره اهل‌بیت علیهم‌السلام نشان می‌دهد که موازنه میان حضور سازنده و حفظ حریم عفاف، شاخصه اصلی جامعه ایمانی است.

امیرالمؤمنین حضرت علی علیه‌السلام در خطبه‌های خود از بی‌مرزی و اختلاط در بازارها گلایه نموده و بر حیا و غیرت دینی تأکید ورزیده‌اند.

علاوه بر این، حضرت پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله در روایتی گران‌قدر می‌فرمایند: «خَيْرٌ لِلنِّسَاءِ أَنْ لَا يَرَيْنَ الرِّجَالَ وَلَا يَرَاهُنَّ الرِّجَالُ» (برای زنان بهتر آن است که مردان نامحرم را نبینند و مردان نیز آنان را نبینند).

این تعالیم روشنگر ثبات می‌دهند که حفظ مرزهای اخلاقی نه برای محدودیت، بلکه برای مصونیت زنان و تحکیم آرامش روانی خانواده‌ها تدوین شده است.

کارشناسان دینی معتقدند ارائه الگوی سوم از زن مسلمان یعنی زن فعال، آگاه و در عین حال عفیف و خانواده‌محور، پادزهری در برابر بحران‌های هویت و نژادپرستی فرهنگی است.

با بازخوانی مستمر آموزه‌های دینی و تعمیق فرهنگ حیا، می‌توان زمینه‌ای فراهم آورد که بانوان بدون آسیب‌های ناشی از نگاه ابزاری، استعدادهای علمی و مدیریتی خود را در جهت رشد جامعه اسلامی به کار گیرند.