سالروز پیمان تاریخی آتشبس امام حسن مجتبی علیهالسلام با معاویه؛ تدبیری هوشمندانه برای حفظ کیان اسلام و پایداری مکتب تشیع در برابر پیمانشکنی بنیامیه
سالروز پیمان تاریخی آتشبس امام حسن مجتبی علیهالسلام با معاویه؛ تدبیری هوشمندانه برای حفظ کیان اسلام و پایداری مکتب تشیع در برابر پیمانشکنی بنیامیه
در بیستوپنج ربیعالاول سال ۴۱ هجری قمری، امام حسن مجتبی علیهالسلام با انعقاد قرارداد تاریخی آتشبس با معاویه بن ابیسفیان، برهه حساس و بحرانی تاریخ اسلام را مدیریت فرمودند.
این آتشبس نه از روی ضعف، بلکه تدبیری مصلحتاندیشانه برای حفظ خون مسلمانان، صیانت از جبهه حق و افشای چهره واقعی حکومت بنیامیه بود که تا همواره تاریخ بهعنوان الگویی والای عقلانیت و حکمت سیاسی شناخته میشود.
بیستوپنج ربیعالاول یادآور یکی از سرنوشتسازترین مقاطع تاریخ اسلام و مظهر حکمت بینظیر دومین امام مسلمانان، حضرت امام حسن مجتبی علیهالسلام است.
در سال ۴۱ هجری قمری، شرایط پیچیده سیاسی، خیانت برخی فرماندهان و سستی نیروهای نظامی، جامعه اسلامی را در آستانه جنگی خانمانسوز و نابودی کامل جبهه حق قرار داده بود.
در این میان، امام حسن مجتبی علیهالسلام با صبری مدبرانه و بر اساس مصلحت عالیه امت اسلامی، قرارداد آتشبس با معاویه را پذیرفتند تا شجره نوپای اسلام و شیعیان آلمحمد صلیالله علیه و آله از خطر نابودی مصون بمانند.
مفاد این پیماننامه، شواهد روشنی بر هوشمندی سیاسی حضرت امام حسن مجتبی علیهالسلام و نفی مشروعیت حکومت اموی است.
بر اساس شرایط این قرارداد، معاویه متعهد گردید که بر اساس کتاب خدا و سنت پیامبر خدا صلیالله علیه و آله عمل کند، از سبّ و دشنام به آستان پرفروغ امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام خودداری ورزد، جان، مال و امنیت شیعیان و پیروان اهلبیت علیهمالسلام را تضمین نماید و یک میلیون درهم میان خانوادههای شهدای جنگهای جمل و صفین تقسیم کند.
همچنین، عدم انتخاب جانشین و واگذار نکردن خلافت پس از مرگ و عدم خطاب معاویه با عنوان «امیرالمؤمنین» از سوی امام حسن مجتبی علیه السلام، از دیگر بندهای اساسی این آتشبس بود.
هدف بنیادین سبط اکبر پیامبر خدا صلیالله علیه و آله از پذیرش شرایط این آتشبس، جلوگیری از خونریزی بیحاصل، افشای ماهیّت ستمگرانه بنیامیه و حفظ بقای شیعیان بود؛ چرا که ادامه جنگ در آن شرایط ناپایدار، به محو کامل حقطلبان میانجامید.
با این حال، معاویه به محض تسلط بر اوضاع، تمام بندهای این قرارداد را زیر پا گذاشت و پیمانشکنی خود را علنی ساخت؛ اقدامی که مشروعیت ادعایی حکومت او را در انظار عمومی برای همیشه از بین برد.
آتشبس امام حسن مجتبی علیهالسلام نه یک عقبنشینی، بلکه بازآفرینی استراتژیک برای بقای معارف اصیل اسلامی بود.
این اقدام حکیمانه، زمینه را برای پایداری مکتب تشیع و در نهایت قیام تاریخی حضرت سیدالشهدا علیهالسلام در کربلا فراهم ساخت و نشان داد که گاه شجاعت در صبر و صیانت از جامعه اسلامی تجلی مییابد.
