فداکاری تاریخی در سپیدهدم هجرت؛ بازخوانی ماجرای «لیلةالمبیت» و نزول آیه ۲۰۷ سوره بقره در فضیلت امیرالمؤمنین علی علیهالسلام
فداکاری تاریخی در سپیدهدم هجرت؛ بازخوانی ماجرای «لیلةالمبیت» و نزول آیه ۲۰۷ سوره بقره در فضیلت امیرالمؤمنین علی علیهالسلام
شبی که مشرکان قریش با شمشیرهای آخته، نقشه قتل پیامبر خدا صلیاللهعلیهوآله را در سر میپروراندند، امیرالمومنین حضرت علی علیهالسلام با شجاعتی بینظیر و جانفشانی بیبدیل، در بستر آن حضرت خوابیدند تا مسیر تاریخ اسلام با جان سالم به در بردن پیامبر خدا و هجرت به مدینه تغییر کند.
رویدادی جاودانه که نزول آیه ۲۰۷ سوره بقره، مدال افتخاری ابدی بر تارک ایثار امیرالمؤمنین علیهالسلام زد.
نخستین روز از ماه ربیعالاول، یادآور یکی از حساسترین و سرنوشتسازترین برهههای تاریخ اسلام است.
شبی که با جانفشانی بینظیر امیرالمؤمنین علی علیهالسلام در «لیلةالمبیت»، مسیر هجرت پیامبر خدا صلیاللهعلیهوآله هموار شد و فصل نوینی در تاریخ بشریت گشوده گردید.
در سال سیزدهم بعثت، پس از آنکه پیمانهای عقبه میان پیامبر خدا صلیاللهعلیهوآله و مسلمانان مدینه بسته شد، دعوت اسلامی در یثرب پایگاهی امن یافت.
این رویداد، سران قریش را به شدت نگران ساخت؛ زیرا احساس میکردند که با استقرار پیامبر خدا در مدینه، اقتدار مکی آنان و مسیرهای تجاریشان به خطر خواهد افتاد.
از این رو، بزرگان قریش در دارالندوه (شورای تصمیمگیری مکه) گرد هم آمدند تا تصمیمی قاطع درباره پیامبر خدا بگیرند.
پس از تبادل نظرهای گوناگون، نقشهای شوم و پیچیده به تصویب رسید: جوانانی جنگجو از هر قبیله انتخاب شوند تا همزمان و دستهجمعی به خانه پیامبر خدا حمله برده و آن حضرت را در خواب به قتل برسانند.
هدف از این اقدام گروهی، تقسیم مسئولیت خون پیامبر خدا میان همه قبایل بود تا بنیهاشم توان مقابله و خونخواهی را نداشته باشند.
در این هنگام، فرشته وحی، حضرت جبرئیل علیهالسلام، پیامبر خدا صلی الله علیه و آله را از این توطئه آگاه ساخت و فرمان الهی مبنی بر هجرت به سوی مدینه را ابلاغ کرد.
اما اجرای موفقیتآمیز این هجرت نیازمند پوششی هوشمندانه بود؛ چرا که مشرکان خانه پیامبر خدا را زیر نظر داشتند.
در این میان، چه کسی حاضر بود جان خود را به خطر اندازد و در بستر پیامبر خدا بخوابد تا چشم جاسوسان قریش گمراه شود؟
امیرالمومنین حضرت علی علیهالسلام، که در تمام مراحل یاور و همراه وفادار پیامبر بودند، بدون کوچکترین تردید و با اشتیاق کامل، این مسئولیت مخاطرهآمیز را پذیرفتند.
امیرالمومنین علیه السلام در بستر پیامبر خوابیدند و بردِ بردامانی (بردِ حضرمی) پیامبر خدا را بر سر کشیدند.
مشرکان تمام شب خانه را محاصره کرده بودند و به گمان آنکه پیامبر خدا در بستر خوابیده اند، منتظر سپیدهدم ماندند.
پیامبر خدا صلیاللهعلیهوآله نیز در تاریکی شب، بیآنکه دشمنان متوجه شوند، از خانه خارج شدند و به سمت غار ثور حرکت کردند.
چون صبح دمید و مهاجمان با شمشیرهای کشیده به درون خانه هجوم آوردند، امیرالمومنین حضرت علی علیهالسلام از بستر برخاستند.
مشرکان که با چهره شجاع و پرصلابت امیرالمومنین حضرت علی علیهالسلام مواجه شدند، شگفتزده و ناکام دریافتند که نقشه آنان نقش بر آب شده است.
این جانفشانی خالصانه، اوج ایمان، ولایتپذیری و عشق امیرالمومنین حضرت علی علیهالسلام به پیامبر خدا صلیاللهعلیهوآله را به تصویر کشید.
خدای متعال نیز در پاسداشت این ایثار بینظیر، آیهای را بر پیامبر خدا نازل فرمود که تا ابد در قرآن میدرخشد:
«وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ» (بقره: ۲۰۷)؛
«و از میان مردم کسی هست که جان خود را برای طلب خشنودی خدا میفروشد؛ و خدا نسبت به بندگان مهربان است.»
بزرگان و مفسران فریقین (شیعه و اهلتسنن) اذعان دارند که این آیه شریفه در شأن امیرالمومنین حضرت علی علیهالسلام و تجلیل از ایثار بزرگ آن حضرت در لیلةالمبیت نازل شده است.
واقعهای که نه تنها جان پیامبر خدا صلی الله علیه و آله را حفظ کرد، بلکه مبدأ تاریخساز هجرت و تأسیس جامعه اسلامی در مدینه گردید.
