برافراشته شدن خیمههای عزا در سراسر گیتی؛ تبلور فرامرزي مناسک عاشورایی در برابر موج جدید محدودیتهای ساختاری و امنیتی
برافراشته شدن خیمههای عزا در سراسر گیتی؛ تبلور فرامرزي مناسک عاشورایی در برابر موج جدید محدودیتهای ساختاری و امنیتی
با حلول ماه محرمالحرام، پیروان و شیفتگان اهلبیت علیهمالسلام در سراسر جهان با برافراشتن لوای عزا، جلوههایی باشکوه و بینظیر از سوگواری حضرت سیدالشهدا علیه السلام را به تصویر کشیدهاند.
این موج خروشان معنوی که امسال دامنهاش به سرزمینهای جدیدی در شمال و عمق قاره آفریقا رسیده، در حالی رو به گسترش است که برخی از دولتها و جریانهای تندرو در کشورهای مختلف منطقه، با انگیزههای گوناگون مدنی و امنیتی، محدودیتهای سختی را نسبت به عزاداران وضع کردهاند؛ اقداماتی که در تقابل آشکار با جهانی شدن پیام عاشورا قرار دارد.
با حلول ماه محرمالحرام و طنینانداز شدن نوای سوگواری حضرت سیدالشهدا علیه السلام، خبرها حکایت از تجلی بیسابقه آیینهای محرم در نقاط مختلف جهان دارد.
برخی کشورها برای نخستینبار در تاریخ خود، شاهد برپایی مجالس سوگواری عمومی در ماه محرم هستند، رویدادی بیسابقه که از رشد روزافزون گرایش به تشیع در این سامانها پرده برمیدارد.
در مناطقی از قاره آفریقا نیز علیرغم هشدارهای شدید امنیتی، جوانان مسلمان به صورت خودجوش دستههای عزا و مراسم زنجیرزنی را به راه انداخته اند.
همزمان، خبرها نشان میدهد که شیعیان در بخشهای دیگری از این قاره، سالهاست مجالس سوگواری خود را به صورت منظم و منسجم ساماندهی میکنند که این امر نشانه آشکاری از تعمیق و گسترش هویت شیعی در پهنه بینالمللی است.
با این حال، این پویایی مذهبی همزمان با ممانعتهای گستردهای از سوی برخی زمامداران همراه شده است.
در برخی از کشورها هم چون پاکستان، افغانستان و سوریه، جریانهای سنی تندرو با تخریب خیمههای عزاداری و ایجاد ممانعتهای فیزیکی، تلاش کردند مانع از ابراز ارادت شیعیان شوند.
علاوه بر این، برخی دولتها نیز با تکیه بر بهانههای امنیتی، برگزاری مجالس تعزیت در محلههای عمومی و زیارتی را ممنوع کرده و اعلام داشتهاند که این مناسک صرفاً باید در فضاهای دربسته محدود بماند.
از سوی دیگر، گزارشهای خبری نشان میدهد که نهادهای امنیتی در چند کشور، با جمعآوری پرچمها و ممانعت از شکلگیری حلقههای زنجیرزنی، محدودیتهای جدی اعمال کردهاند.
در این میان، گروههای سنی تندرو نیز مزاحمتهای فراوانی را برای سوگواران حسینی ایجاد نمودهاند.
علاوه بر این، در کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز موانع ساختاری مشهودی در سال جاری برقرار است؛ در برخی از این سرزمین ها، محدودیتهای سختگیرانهای بر مسیر حرکت دستهها و شیوه خطابه سخنرانان سایه انداخته و در بعضی دیگر نیز محدودیتهای بسیار خاص و فوقالعاده شدیدی جهت کنترل، تضعیف و مدیریت تجمعات عاشورایی وضع شده است.
با این همه، این تحولات گواهی زنده بر اقتدار معنوی عاشورا است که علیرغم تمامی فشارها و تضییقها، بهسوی جهانیشدن گام برمیدارد.
