گرامیداشت روز جهانی آزادی و نماد فروپاشی استبداد؛ بازخوانی پیام سقوط دیوار برلین در عرصه بین‌المللی
گرامیداشت روز جهانی آزادی و نماد فروپاشی استبداد؛ بازخوانی پیام سقوط دیوار برلین در عرصه بین‌المللی
رویدادهای تاریخی همواره نقطه عطف درک ملل از مفهوم کرامت و رهایی از سلطه بوده‌اند.
در این میان، نهم نوامبر به عنوان نمادی برای تجدید میثاق با ارزش‌های بنیادین انسانی و نفی هرگونه ساختار تمامیت‌خواه در تاریخ جهانی به ثبت رسیده است.
نهم نوامبر، یادآور فروریختن دیوار برلین در سال ۱۹۸۹ میلادی است؛ حادثه‌ای که فروپاشی نمادین بلوک کمونیسم در شرق اروپا و پایان دوران جنگ سرد را رقم زد.
این مناسبت نخستین بار در سال ۲۰۰۱ میلادی توسط جورج دبلیو بوش، رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده آمریکا به عنوان «روز جهانی آزادی» نام‌گذاری شد و پس از آن در تقویم‌های بین‌المللی جای گرفت تا اهمیت پاسداری از آزادی‌های مدنی و کرامت انسان‌ها را به جوامع یادآوری کند.
بر اساس اسناد تاریخی ثبت‌شده در آرشیو ملی ایالات متحده و مرکز اسناد فروپاشی دیوار برلین، گرامیداشت این روز فرصتی است برای تامل بر چالش‌های پیش‌روی حقوق بشر و رنج‌هایی که ملل مختلف تحت سلطه رژیم‌های استبدادی و تمامیت خواه تحمل کرده‌اند.
سقوط دیوار برلین نشان داد که مرزهای ساختگی و دیوارهای جدایی‌طلبانه در برابر خواست عمومی ملت‌ها برای رسیدن به حق تعیین سرنوشت پایدار نخواهند ماند.
از منظر آموزه ها و ارزش‌های اسلامی، آزادی یکی از عطایای الهی و حقوق ذاتی انسان است که با کرامت او پیوندی ناگسستنی دارد.
قرآن کریم بر نفی هرگونه عبودیت غیرخدا و رهایی انسان از غل‌ورنج‌های استکبار تاکید می‌ورزد.
حکمت معروف امیرالمومنین حضرت علی علیه السلام در نهج‌البلاغه، «لَا تَكُنْ عَبْدَ غَيْرِكَ وَقَدْ جَعَلَكَ اللَّهُ حُرًّاً»، «بنده و برده دیگری مباش، چرا که خدای متعال تو را آزاد آفریده است.» یکی از والاترین اصول کرامت انسانی را بیان می‌کند.
این پیام اخلاقی و آزادگی، انسان‌ها را از خضوع در برابر استبداد، ثروت یا قدرت برحذر می‌دارد و بر ارزش ذاتی آزادی و استقلال فکری و رفتاری تاکید می‌کند.
از این‌رو، مبارزه با ظلم و استبداد در فرهنگ اسلامی نه‌تنها یک ارزش مدنی، بلکه یک تکلیف شرعی و اخلاقی محسوب می‌شود.
تحقق واقعی آزادی مستلزم رفع تبعیض‌های ساختاری و ایجاد فرصت‌های برابر اجتماعی برای همه آحاد بشر است.
در جهان امروز، پاسداری از رهایی حقیقی تنها با پایش مداوم قدرت، دفاع از مظلومان و جلوگیری از شکل‌گیری اشکال نوین استعمار و استبداد رسانه‌ای یا اقتصادی امکان‌پذیر خواهد بود.
گرامیداشت یادبودهایی نظیر روز جهانی آزادی، زمانی معنای واقعی می‌یابد که به دور از استانداردهای دوگانه، به حمایت از تمام ملت‌های تحت ستم و سرکوب‌شده در جهان منجر شود و زمینه را برای حاکمیت عدالت، آزادی و کرامت انسانی هموار سازد.
