۲۴ اکتبر، روز جهانی سازمان ملل متحد؛ مرور اهداف منشور ۱۹۴۵ و بازخوانی مفاهیم صلح و عدالت در آموزه‌های اسلامی
۲۴ اکتبر، روز جهانی سازمان ملل متحد؛ مرور اهداف منشور ۱۹۴۵ و بازخوانی مفاهیم صلح و عدالت در آموزه‌های اسلامی
روز ۲۴ اکتبر به‌عنوان روز جهانی سازمان ملل متحد یادآور سالروز به‌کارگیری رسمی منشور این سازمان در سال ۱۹۴۵ است.
سندی تاریخی که با هدف جلوگیری از وقوع جنگ‌های جهانی، حفظ صلح بین‌المللی و توسعه روابط دوستانه میان کشورها تدوین شد و شالوده اصلی حقوق و روابط بین‌الملل مدرن را پایه‌ریزی کرد.
۲۴ اکتبر روز جهانی سازمان ملل متحد است؛ روزی که یادآور به اجرا درآمدن رسمی منشور بنیان‌گذاری این سازمان در سال ۱۹۴۵ پس از پایان جنگ جهانی دوم با امضای ۵۰ کشور جهان است.
این سند مفصل مشتمل بر یک مقدمه و ۱۹ فصل است که در آن، اصول اساسی نظیر عدم توسل به زور، حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات، حق تعیین سرنوشت برای ملت‌ها و احترام به حقوق بشر و آزادی‌های بنیادین بدون توجه به نژاد، جنسیت یا دین تبیین شده است.
براساس ساختار تعیین‌شده در این منشور، ارکان اصلی شامل مجمع عمومی، شورای امنیت و دیوان بین‌المللی دادگستری موظف به اجرای مفاد آن و حفظ ثبات جامعه جهانی هستند.
به گزارش «نیویورک تایمز»، منشور سازمان ملل متحد اگرچه توانست در تسهیل همکاری‌های فراکشوری و ایجاد نهادهای تخصصی موثر واقع شود، اما تداوم برخی خلأهای اجرایی، ساختار ناکارآمد حق وتو و رویکردهای تبعیض‌آمیز، تحقق کامل ارزش‌های مصرح در آن را با چالش‌های اساسی مواجه کرده است.
بر بر پایه ارزیابی‌های حقوقی کارشناسان، ناتوانی شورای امنیت در مهار بحران‌ها و عدم اجرای مصوبات حقوق بشری، نشان‌دهنده لزوم اصلاحات ساختاری در منشور است.
حقوق‌دانان معتقدند پایداری صلح جهانی مستلزم بازنگری در مکانیسم‌های تصمیم‌گیری، افزایش اختیارات مجمع عمومی و پایبندی عملی به موازین عدل و کرامت انسانی به‌جای منافع سیاسی قدرت‌های بزرگ است.
بر همین اساس، آموزه‌های قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام سده‌ها پیش از تدوین منشورهای بشری، شالوده جامعه عدل‌محور را بر پایه کرامت ذاتی انسان در آیه آیه ۷۰ سوره اسراء («وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ»)، «و به راستی ما فرزندان آدم را کرامت بخشیدیم (بزرگواری دادیم).» و اصل عدالت مطلق قرار داده‌اند.
در سیره امیرالمؤمنین حضرت علی علیه‌السلام و منشور مدیریتی آن حضرت در عهدنامه مالک اشتر، انسان‌ها یا برادر دینی یکدیگرند یا نظیر یکدیگر در آفرینش؛ اصل والایی که صلح واقعی را نه در معاهدات صوری، بلکه در احقاق حق و دادگری همه‌جانبه می‌داند.
