ضرورت بازخوانی حقوق اجتماعی نابینایان در ۱۵ اکتبر، روز جهانی عصای سفید و چالش‌های ناشی از تبعیض‌های ساختاری و مناسب‌سازی شهری
ضرورت بازخوانی حقوق اجتماعی نابینایان در ۱۵ اکتبر، روز جهانی عصای سفید و چالش‌های ناشی از تبعیض‌های ساختاری و مناسب‌سازی شهری
به مناسبت ۱۵ اکتبر، روز جهانی عصای سفید، بررسی وضعیت معلولان و نابینایان در جوامع مختلف نشان می‌دهد که چالش‌های اصلی این قشر نه برخاسته از محدودیت‌های جسمی، بلکه محصول ساختارهای نامناسب شهری و نگاه‌های تبعیض‌آمیز اجتماعی است.
رویکردی منسوخ که اصلاح زیرساخت‌ها و تضمین کرامت و حقوق کامل توان‌خواهان را به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر تبدیل کرده است.
هم‌زمان با ۱۵ اکتبر (روز جهانی عصای سفید)، ارزیابی‌های بین‌المللی درباره روند توسعه شهری و مناسب‌سازی محیطی گویای آن است که میلیون‌ها فرد دارای اختلالات بینایی در سراسر جهان به دلیل مهندسی نامناسب فضاهای عمومی، عدم مناسب‌سازی معابر و محدودیت‌های شغلی از دسترسی به فرصت‌های برابر محروم مانده‌اند.
بررسی‌ها نشان می‌دهد نرخ بالای بیکاری، نبود ایمنی در حمل‌ونقل عمومی و انزوای تحمیلی بر نابینایان، نتیجه رویکردهای سودانگارانه در مدیریت مدرن شهری است که توان‌خواهان را از حق زیست مستقل، اشتغال پایدار و حضور فعال در عرصه اجتماعی بازمی‌دارد.
طبق گزارش‌های منتشرشده از سوی «سازمان جهانی بهداشت» (WHO)، بیش از دو میلیارد نفر در سراسر جهان با درجات مختلفی از اختلالات بینایی زندگی می‌کنند که بخش عمده‌ای از آنان با موانع جدی در زیرساخت‌های شهری، سیستم‌های اطلاع‌رسانی و مبلمان شهری روبه‌رو هستند.
این نهاد بین‌المللی تأکید دارد که عدم اجرای استانداردهای مناسب‌سازی، استقلال حرکتی، امنیت رفت‌وآمد و مشارکت اجتماعی و اقتصادی این افراد را به شدت محدود کرده و بار مضاعفی بر دوش خانواده‌ها قرار داده است.
کارشناسان اجتماعی معتقدند حل این بحران نیازمند تغییر نگاه بنیادی از ترحم به مسئولیت‌پذیری قانونی است.
برخلاف نگاه‌های ابزاری و حاشیه‌ساز در برخی الگوی‌های مدیریتی مدرن، آموزه‌هایاسلامی معیار اصلی ارزش و شایستگی انسان را دانایی، تقوا و تعهد می‌داند، نه ویژگی‌های ظاهری و مادی.
قرآن کریم در آیه ۴۶ سوره مبارکه حج صراحتاً نابینایی واقعی را سقوط معرفتی و کوری قلبی معرفی می‌کند، نه معلولیت جسمی.
سیره عملی معصومین علیهم‌السلام نیز همواره بر اعطای مسئولیت‌های کلیدی به نخبگان نابینا استوار بوده است؛ چنان‌که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله در غیاب خود، «عبدالله بن ام‌مکتوم» را که فردی نابینا بود به عنوان جانشین و مدیر امور شهر مدینه منصوب می‌فرمودند تا استقلال و شایستگی آنان در امر حکمرانی ثابت شود.
همچنین امیرالمومنین حضرت علی علیه السلام در منشور حکومتی خود در نامه ۵۳ نهج‌البلاغه، کارگزاران را به تضمین حق زیست شرافتمندانه، رفع تبعیض‌های محیطی و تأمین کامل رفاه و بیمه توان‌خواهان مکلف ساخته اند.
