نقش راهبردی ترجمه در شکل‌گیری تمدن‌ها، توسعه علوم و انتقال جهانی آموزه‌های قرآنی و معارف اهل‌بیت علیهمالسلام؛ به مناسبت روز جهانی مترجم
نقش راهبردی ترجمه در شکل‌گیری تمدن‌ها، توسعه علوم و انتقال جهانی آموزه‌های قرآنی و معارف اهل‌بیت علیهمالسلام؛ به مناسبت روز جهانی مترجم
سی‌ام سپتامبر، روز جهانی ترجمه، فرصتی است برای پاسداشت تلاش‌های خاموش مترجمان و زباندانانی که با عبور از مرزهای زبانی، راه را برای تبادل دانش، فرهنگ و اندیشه میان ملل مختلف هموار می‌سازند.
ترجمه از دیرباز نه یک ابزار ساده برای برگردان کلمات، بلکه شریانی حیات‌بخش در زنجیره نوین دانش و تمدن بشری بوده است.
در جهان امروزی که سرعتی بی‌سابقه در تبادل اطلاعات دارد، هنر و دانش ترجمه نقشی کلیدی و انکارناپذیر در توسعه علوم، رشد فناوری و گسترش ارتباطات بین‌المللی ایفا می‌کند.
نام‌گذاری ۳۰ سپتامبر به عنوان روز جهانی ترجمه، یادآور جایگاه والای معماران گمنامی است که با ساختن پل میان فرهنگ‌های ناهمگون، امکان دستیابی انسان‌ها به دستاوردهای علمی یکدیگر را فراهم می‌سازند.
بدون فرآیند ترجمه، پویایی جوامع بشر و انتقال تجربه از نسل‌های گذشته و تمدن‌های هم‌جوار ممکن نبود و بسیاری از علوم و فنون در حصار جغرافیایی و زبانی خاستگاه خود محبوس می‌ماندند.
گرامیداشت ۳۰ سپتامبر در تقویم جهانی، صرفاً تجلیل از یک حرفه نیست، بلکه ارج نهادن به جریانی است که چرخه‌های علمی جهان را به هم پیوند می‌دهد.
نقش ترجمه در ترویج علوم تا بدان‌جاست که هرگاه تمدنی در مسیر شکوفایی قدم نهاده، جنبش‌های بزرگ ترجمه را در صدر اولویت‌های پژوهشی خود قرار داده است.
برگرداندن متون تخصصی، پزشکی، علمی و فناوری به زبان‌های گوناگون باعث می‌شود چرخه تولید علم از حرکت نایستد و پژوهشگران در گوشه و کنار جهان بتوانند بر پایه‌های علمی یکدیگر بناهای تازه‌ای برپا سازند.
از این رو، ترجمه نه صرفاً تبدیل واژگان، بلکه بازآفرینی خلاقانه مفاهیم و انتقال فرهنگ معاصر و اصیل میان اقوام است.
در آموزه‌های دین مبین اسلام، قرآن کریم و روایات معصومین علیهمالسلام نیز بر اهمیت فهم، انتقال و تبادل پیام حق میان همگان تاکید ویژه‌ای شده است.
قرآن کریم پیام خود را جهانی معرفی می‌کند و تنوع زبان‌ها و رنگ‌ها را از نشانه‌های الهی برای شناخت و آگاهی انسان‌ها عنوان می فرماید؛ در آنجا که سوره روم آیه 22 می‌فرماید:
«وَمِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَأَلْوانِكُمْ».
«و از نشانه‌های [قدرت] اوست آفرینش آسمان‌ها و زمین و اختلاف زبان‌های شما و رنگ‌های شما؛ بی گمان در این [امر نیز] برای دانشوران نشانه‌هایی است.»
این آیه شریفه نشان می‌دهد که تفاوت زبان‌ها نباید مانع ارتباط باشد، بلکه بستری برای تدبر و شناخت متقابل است.
همچنین در سیره معصومین علیهمالسلام بر فراگیری زبان‌های گوناگون و ابلاغ پیام حق به سایر ملل تاکید فراوان شده است.
پیامبر خدا صلى الله علیه و آله برخی اصحاب را به آموختن زبان‌های منطقه‌ای مکلف می‌فرمودند تا پیام اسلام بی‌واسطه و به‌درستی منتقل شود.
ائمه اطهار علیهمالسلام نیز بر لزوم نشر معارف اهل‌بیت علیهمالسلام به زبان‌های قابل فهم برای همه مخاطبان تاکید داشته‌اند.
در این میان، ترجمه دقیق متون دینی و آموزه‌های اخلاقی، نقشی بی‌بدیل در معرفی سیمای واقعی اسلام، ترویج صلح و اخلاق، و مبارزه با تحریف و افراط‌گرایی دارد.
بنابراین، مترجمان نه‌تنها خادمان عرصه علم و اندیشه‌اند، بلکه می‌توانند سفیران راستین ابلاغ معارف الهی و فرهنگ انسانی در سراسر جهان باشند.
