رقابت راهبردی آنکارا با مسکو و پکن در عصر سیستم چندکریدوری؛ چالشهای ژئواقتصادی ترکیه در برابر ظهور کریدور شمالگان و دگرگونی راههای ترانزیت جهانی
رقابت راهبردی آنکارا با مسکو و پکن در عصر سیستم چندکریدوری؛ چالشهای ژئواقتصادی ترکیه در برابر ظهور کریدور شمالگان و دگرگونی راههای ترانزیت جهانی
با ظهور مسیرهای تجاری جدید در اقیانوس منجمد شمالی توسط روسیه و چین و شکلگیری الگوی «سیستم چندکریدوری» در ترانزیت بینالمللی، ترکیه با چالشها و فرصتهای نوینی در حوزه انرژی و حملونقل روبرو شده است.
مقام ها و کارشناسان ترانزیتی آنکارا تلاش میکنند با ارتقای «گذرگاه میانی» به یک سوپرکریدور یکپارچه اوراسیایی، جایگاه ژئواستراتژیک خود را در برابر مسیرهای نوظهور قطبی و خطوط موازی تقویت کرده و تابآوری اقتصادی کشور را حفظ نمایند.
تحولات اخیر ژئوپلیتیکی و ذوب بخشهایی از یخهای قطب شمال، توجه قدرتهای بزرگ تجاری از جمله چین، روسیه و کره جنوبی را به سمت «کریدور شمالگان» جلب کرده است.
این مسیر قطبی که کالاها را از طریق سواحل شمالی روسیه به اقیانوس اطلس و اروپا میرساند، با کاهش مسافت و ایجاد نوعی «بیمه ژئوپلیتیکی»، وابستگی ناوگانهای تجاری به گلوگاههای پرخطر جنوبی نظیر کانال سوئز، بابالمندب و تنگه مالاکا را کاهش داده است.
اگرچه محدودیتهای فنی مانند فصل کوتاه کشتیرانی، نیاز به یخشکنها و هزینههای بالای بیمه مانع از جایگزینی کامل این مسیر به جای کانال سوئز در کوتاهمدت میشود، اما تثبیت آن نشاندهنده آغاز عصری تازه در ترانزیت بینالمللی تحت عنوان «سیستم چندکریدوری» است.
به گزارش روزنامه «فایننشال تایمز»، برخی کشورهای آسیایی از جمله کره جنوبی آزمایشهای تجاری خود را در مسیر شمالی با هدف کاهش ۱۰ روزه زمان حملونقل نسبت به مسیر سوئز آغاز کردهاند.
همچنین بر اساس گزارش پژوهشی مؤسسه هلندی «کلاینگندیل»، اگرچه بعید است این مسیر تا افق ۲۰۳۰ الگوهای تجارت جهانی را به طور بنیادی دگرگون سازد، اما گامهای عملی بزرگی در آن برداشته شده است؛ بهگونه ای که در سال جاری، چندین نفتکش حجم قابلتوجهی از صادرات انرژی روسیه را از همین مسیر به بازار آسیا منتقل کردهاند.
این دگرگونیها، آنکارا را در برابر سناریویی جدید قرار داده است؛ زیرا گسترش ترانزیت قطبی میتواند تردد از تنگههای بسفر، داردانل و بنادر ترکیه را تحت تأثیر قرار دهد.
به گزارش نشریات تحلیل انرژی و ترانزیت اروپایی، مهمت اوغوتچی، دیپلمات پیشین ترکیه و رئیس «باشگاه انرژی» در لندن، با هشدار به مقامات آنکارا تأکید کرده است که جغرافیا به تنهایی عامل سرنوشتساز نیست و ارزش استراتژیک زمانی معنا مییابد که به زیرساختهای متصل تبدیل شود.
وی تصریح کرده است که صادرکنندگان بینالمللی در آینده نه بر اساس دیدگاههای ایدئولوژیک، بلکه بر پایه مؤلفههایی چون سرعت، امنیت، هزینههای پایین و زیرساختهای دیجیتال مسیر خود را انتخاب خواهند کرد.
از اینرو، کارشناسان حوزه حملونقل معتقدند ترکیه باید «کریدور میانی» را از یک پروژه ساده ریلی فراتر برده و آن را به یک شبکه جامع شامل خطوط آهن، بزرگراهها، فیبر نوری، خطوط انتقال انرژی و مراکز لجستیکی میان آذربایجان، گرجستان و اروپا تبدیل کند.
در این چارچوب، تبدیل تغییرات ژئوپلیتیکی به فرصتهای اقتصادی، کلید اصلی موفقیت ترکیه در معماری جدید تجارت جهانی خواهد بود.
