بازخوانی شکوهمند قدرت، مدیریت و مرجعیت زنان در صدر اسلام؛ روایتی از نقشآفرینی راهبردی حضرت زینب سلاماللهعلیها و بانو جده در حفظ و هدایت جریان امامت
بازخوانی شکوهمند قدرت، مدیریت و مرجعیت زنان در صدر اسلام؛ روایتی از نقشآفرینی راهبردی حضرت زینب سلاماللهعلیها و بانو جده در حفظ و هدایت جریان امامت
برخلاف پندارهای نادرست تاریخی که حضور زنان مسلمان را محدود به عرصه حاشیهای جامعه میدانند، حقایق تاریخی شیعه گواه حضور مقتدرانه، باصلابت و مدبرانه بانوانی برجسته در حساسترین برهههای سیاسی و اجتماعی است.
زنانی بینظیر همچون حضرت زینب سلاماللهعلیها و بانو جده یا (سوسن) که در دوران غیبت یا بحرانهای حاد سیاسی، با تکیه بر دانش، تقوا و درایت خویش، مرجعیت شیعیان و هدایت جامعه اسلامی را عهدهدار شدند و شایستگی عالی زنان مسلمان را به اثبات رساندند.
مرور فرازهای درخشان تاریخ اسلام روشن میسازد که جنسیت هرگز مانعی برای دستیابی به بالاترین سطوح مدیریتی، سیاسی و هدایتگری در مکتب اهلبیت علیهمالسلام نبوده است.
پس از شهادت حضرت امام حسن عسکری علیهالسلام در سال ۲۶۰ هجری قمری و در شرایطی که عباسیان به شدت در پی شناسایی و شهادت حضرت امام مهدی عجلاللهتعالیفرجهالشریف بودند، بانو جده (مادر گرانقدر حضرت امام حسن عسکری علیهالسلام) با تدبیری بینظیر سکان مدیریت جامعه شیعه را به دست گرفت.
بر اساس منابع متقن تاریخی، حضرت امام حسن عسکری علیهالسلام پیش از شهادت، این بانوی بافضیلت را وصی خویش قرار دادند تا با هوشمندی، ولادت حضرت ولیعصر عجلاللهتعالیفرجهالشریف را از دید دشمنان پنهان نگه دارد و پناهگاه و مرجع اصلی پاسخگویی به نیازمندیها و پرسشهای شیعیان باشد.
این بانوی پارسا، پاکدامن و والامقام که از سوی علامه مجلسی و شیخ عباس قمی به عنوان زنی در نهایت صلاح، ورع و تقوا توصیف شده است، علاوه بر خنثیسازی ادعاهای نادرست و مدیریت بحرانهای داخلی، ارتباط شیعیان با امامت را حفظ کرد.
این الگوی عالی مدیریت سیاسی و اجتماعی، پیشتر نیز در سیره شکوهمند حضرت زینب سلاماللهعلیها تجلی یافته بود.
در واقعه جانسوز کربلا و پس از آن، با وجود حضور حضرت امام سجاد علیهالسلام، حضرت زینب سلاماللهعلیها مسئولیت اصلی پیامرسانی، خطابه، مدیریت اسرا و حفظ جان امام معصوم را بر عهده گرفتند؛ نقشی چنان والا که حضرت امام سجاد علیهالسلام آن حضرت را «عالمه غیر معلمه» خواندند.
تکرار چنین نقشهای کلیدی و سرنوشتسازی نشان میدهد که در سنت اصیل اسلامی، ارزشگذاری و واگذاری مسئولیتهای بزرگ بر پایه شایستگی، تقوا، علم، درایت و تدبیر افراد صورت میگیرد، نه جنسیت آنان.
سیره این بانوان عظیمالشأن، الگویی عینی، روشن و هویتساز برای نسل امروز بهویژه زنان مسلمان است تا با التزام به ارزشهای والای دینی، در عرصههای گوناگون مدیریتی، علمی و اجتماعی به نقشآفرینی مؤثر در جامعه پای به پای مردان بپردازند.
