دلیل تأکید معصومین علیهم السلام بر قنوت در نماز؛ چرا اهلبیت علیهم السلام این لحظه را اوج راز و نیاز و کمال عبادت میدانستند؟
دلیل تأکید معصومین علیهم السلام بر قنوت در نماز؛ چرا اهلبیت علیهم السلام این لحظه را اوج راز و نیاز و کمال عبادت میدانستند؟
تأکید مکرر پیامبر خدا صلى الله عليه و آله و ائمه اطهار علیهم السلام بر قنوت، نشاندهنده جایگاه ویژه این بخش از نماز بهعنوان خلوتگاه بیواسطه بنده با خالق است.
اهلبیت علیهم السلام قنوت را فرصتی طلایی برای اظهار بندگی، استجابت دعا و تکمیل شاکله معنوی نماز میدانستند و مؤمنان را به پاسداشت این سنت پربرکت فرا میخواندند.
در آموزه های اهلبیت علیهم السلام، نماز تنها مجموعهای از ذکرها و حرکات ظاهری نیست، بلکه حقیقت آن ارتباط قلب با پروردگار است.
قنوت در لغت به معنای اطاعت، خضوع و دوام عبادت است و در اصطلاح شرعی، به آن بخش معنوی از نماز گفته میشود که نمازگزار در رکعت دوم، دستهای خود را به نشان نیاز و تسلیم در برابر معبود رو به آسمان میگیرد و به راز و نیاز، تمجید الهی و طلب حاجت میپردازد.
علت اصلی تأکید معصومین علیهم السلام بر قنوت در رکعت دوم نمازها، این است که قنوت نقطه اوج خشوع، دستگیری معنوی و انقطاع از غیر خداست.
در این لحظه، بنده با افراشتن دستهای نیاز، موضع احتیاج خود و بینیازی مطلق الهی را اقرار میکند و همین حالت، زمینهساز دریافت رحمت و جلب مغفرت الهی میشود.
از منظر روایات اهل بیت علیهم السلام، یکی از دلایل مهم تأکید بر قنوت، نقش آن در «کمالبخشی به نماز» است.
چنانکه در کتاب شریف «الکافی» (جلد ۳، صفحه ۳۴۰) از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام نقل شده است: «مَنْ تَرَکَ الْقُنُوتَ رَغْبَةً عَنْهُ فَلَا صَلَاةَ لَهُ»، «کسی که از روی بیمیلی قنوت را رها کند، نمازش کامل نیست.»
این سنت نبوی فرصتی است تا نمازشکستهپذیر انسان، با دعا و راز و نیاز جلا یابد. همچنین حضرت امام محمد باقر علیه السلام در روایتی دیگر در همین منبع تأکید فرمودهاند:
«مَنْ نَسِيَ الْقُنُوتَ حَتَّى يَرْكَعَ فَلْيَقْنُتْ بَعْدَ الرُّكُوعِ، فَإِنْ لَمْ يَذْكُرْ حَتَّى يَنْصَرِفَ فَلْيَسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ ثُمَّ لِيَقْنُتْ، وَإِنْ كَانَ فِي الطَّرِيقِ، فَإِنِّي أَكْرَهُ لِلرَّجُلِ أَنْ يَرْغَبَ عَنْ سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ»
اگر فردی قنوت را فراموش کرد، حتی پس از نماز و در راه نیز میتواند رو به قبله بایستد و آن را بهجا آورد تا از برکات این سنت رسولالله صلى الله عليه و آله و سلم محروم نماند.
دلیل دیگری که در کلام معصومین علیهم السلام برای اهمیت قنوت بیان شده، «آثار و برکات معنوی آن در قیامت» و نیز «بهترین موقعیت برای استجابت دعا» است.
رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بنا بر روایت «من لایحضره الفقیه» (جلد ۱، صفحه ۴۸۷)، قنوت و خشوع در آن را مایه آسایش و امنیت انسان در مواقف سخت قیامت دانستهاند.
علاوه بر این، حضرت امام جعفر صادق علیه السلام در «الکافی» (جلد ۳، صفحه ۳۳۹) راهنمایی میفرمایند که قنوت نمازهای واجب بهترین فرصت برای طلب حوائج، و قنوت نماز وتر موقعیتی ویژه برای استغفار است.
همچنین در روایات سفارش شده که این لحظه نورانی به صلوات بر پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و آل پاکش علیهم السلام و دعا برای فرج حضرت ولیعصر عجل الله تعالی فرجه الشریف آراسته شود تا روح بندگی و ولایتمداری در نماز زنده بماند.
