استراتژی روشنگری حضرت صدیقه طاهره سلام الله علیها در مواجهه با انفعال جامعه و پدیده «دیوار سکوت»
استراتژی روشنگری حضرت صدیقه طاهره سلام الله علیها در مواجهه با انفعال جامعه و پدیده «دیوار سکوت»
اقدام تاریخی و خطبه درخشان حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها در مسجد پیامبر خدا صلی الله علیه و آله، تنها یک دادخواهی ساده بر سر ملکی غصب‌شده نبود، بلکه بیانیه‌ای تمدنی و روشنگرانه علیه سکوت آگاهانه، عافیت‌طلبی و انفعال نخبگان جامعه صدر اسلام به شمار می‌رفت.
آن حضرت در شرایطی که ترس از انزوا و محاسبات مادی بر جامعه سایه افکنده بود، با شجاعت تمام اجماع دروغینِ حاصل از دیوار سکوت و ارعاب را درهم شکستند و مسئولیت اخلاقی در برابر تحریف را جاودانه ساختند.
یکی از پیچیده‌ترین بحران‌های اجتماعات بشری زمانی رخ می‌دهد که جامعه با وجود آگاهی به حقیقت، دست به نوعی نسیان جمعی و خودخواسته می‌زند.
در تحلیل رفتارهای اجتماعی، از این وضعیت با عنوان «پدیده سکوت همگانی» یاد می‌شود؛ بحرانی که در آن افراد به سبب ترس از انزوا، محاسبه هزینه‌های مادی و هراس از طرد شدن توسط جریان مسلط، عقاید واقعی خود را پنهان ساخته و با انفعال خویش، اقلیت حاکم را اکثریت مطلق جلوه می‌دهند.
تاریخ اسلام نیز تنها چند روز پس از شهادت پیامبر خدا صلی الله علیه و آله، در همین گرداب انفعال فرو رفت و نخبگانی که پیمان‌های محکمی همچون غدیر را دیده بودند، ترجیح دادند در برابر دگرگونی بنیادین مسیر خلافت روزه سکوت بگیرند.
در چنین فضای سنگینی، حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها به عنوان آگاهی‌بخشی بیدارگر وارد میدان شدند تا ثابت کنند تسلیم شدن در برابر تحریف، آغاز فروپاشی بنیادهای اخلاقی امت است.
غاصبان خلافت، ابوبکر و عمر، با غصب حق ولایت، مصادره فدک و هجوم به بیت وحی، ستم‌های بی‌سابقه‌ای را بر خاندان رسالت روا داشتند؛ اما بانوی دو عالم با جامعیت تحلیل خود، ماجرا را از یک دعوای مالی فراتر برده و اهداف جریان غاصب را افشا کردند.
آن حضرت با استناد به آیات قرآن از جمله آیه ۱۴ سوره نمل «وَجَحَدُوا بِهَا وَاسْتَيْقَنَتْهَا أَنْفُسُهُمْ ظُلْمًا وَعُلُوًّا» (و آن نشانه‌ها و حقایق را از روی ستم و برتری‌جویی انکار کردند، در حالی که در عمق جانشان به آن یقین قطعی داشتند) و با تبیین دقیق فلسفه احکام الهی یادآور شدند: «وَ طاعَتَنا نِظاماً لِلْمِلَّةِ وَ إِمامَتَنا أَماناً مِنَ الْفُرْقَةِ» (و پیروی از ما را برای انتظام یافتن جامعه، و پیشوایی ما را برای در امان ماندن از تفرقه و جدایی قرار داد).
روشنگری تاریخی حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها در برابر ستم غاصبان، در دیوارهای مسجد مدینه محبوس نماند، بلکه به سندی انکارناپذیر برای تشخیص حقیقت تبدیل شد.
آن حضرت با شجاعت نشان دادند که برای ادای وظیفه دینی نباید منتظر همراهی موج عمومی ماند، بلکه باید با کلام منطقی، وجدان جمعی را در برابر فراموشی‌های سازمان‌یافته بیدار کرد.
