نقش دانش و اخلاق در خدمت به بشریت؛ گرامیداشت هفته جهانی علم و صلح و روز جهانی علم در خدمت توسعه

نقش دانش و اخلاق در خدمت به بشریت؛ گرامیداشت هفته جهانی علم و صلح و روز جهانی علم در خدمت توسعه

علم و دانش در آموزه‌های الهی و اسلامی همواره ابزاری برای تعالی انسانی، نیل به عدالت و برقراری امنیت و آرامش در جوامع بشری شناخته می‌شوند.

هر ساله با فرا رسیدن ماه نوامبر، جامعه جهانی فرصتی می‌یابد تا بر ضرورت بهره‌گیری از دستاوردهای علمی در مسیر خیر عمومی، کاهش آلام بشری و تقویت همزیستی مسالمت‌آمیز میان ملت‌ها تأکید ورزد.

بر اساس تقویم مناسبت‌های بین‌المللی، رویداد «هفته جهانی علم و صلح» هر ساله در هفته‌ای که تاریخ ۱۰ نوامبر در آن قرار دارد برگزار می‌شود.

این بازه زمانی که معمولاً از ۹ یا ۱۰ نوامبر آغاز شده و تا ۱۵ یا ۱۶ نوامبر ادامه می‌یابد، بستری برای یادآوری مسئولیت اخلاقی دانشمندان و پژوهشگران در قبال آینده جهان فراهم می‌سازد.

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان ملل متحد، روز ۱۰ نوامبر که به عنوان «روز جهانی علم در خدمت توسعه و صلح» نام‌گذاری شده، نقطه عطف و محور اصلی تمامی برنامه‌ها و همایش‌های این هفته به شمار می‌رود.

این مناسبت نخستین بار در سال ۱۹۸۶ میلادی و در جریان برنامه‌های «سال بین‌المللی صلح» پایه‌گذاری گردید و پس از استقبال جوامع علمی، در سال ۱۹۸۸ به طور رسمی با تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد در تقویم جهانی ثبت شد.

از منظر پیشرفت‌های علمی، صلح واقعی زمانی محقق می‌شود که دستاوردهای فناوری و دانش بشری به جای خدمت به افراط‌گرایی، تسلیحات و ویرانی، در مسیر رفع فقر، توسعه عدالت اجتماعی، حفظ محیط زیست و بهداشت عمومی به کار گرفته شوند.

گرامیداشت این هفته فرصتی مغتنم برای رسانه‌ها و نهادهای علمی جهان اسلام است تا بر پیوند ناگسستنی میان ایمان، اخلاق و علم‌ورزی مسئولانه تأکید ورزند.

علاوه بر این، ترغیب جوانان و نخبگان کشورهای اسلامی به اتخاذ رویکردهای انسان‌دوستانه در پژوهش‌های بنیادی، می‌تواند بسترساز تحقق پیشرفت‌های پایدار، کاهش شکاف طبقاتی و ایحاد ثبات و رفاه همه‌جانبه برای تمام جوامع بشری گردد.

در قرآن کریم، علم‌آموزی ابزاری برای قیام به قسط و برقراری عدالت و ایجاد امنیت در جامعه بشری معرفی شده است؛ چنان‌که خدای متعال در سوره حدید (آیه ۲۵) هدف از ارسال رسل و نزول میزان را «لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ» (تا مردم به عدل و داد برخیزند) می‌داند.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله نیز نافع بودن دانش را معیار ارزش آن دانسته و می‌فرمایند: «خَیْرُ الْعِلْمِ مَا نَفَعَ» (بهترین علم، دانشی است که به مردم سود برساند).

همچنین از نگاه امیرالمؤمنین حضرت علی علیه السلام، «زَکَاةُ الْعِلْمِ نَشْرُهُ» (زکات علم، نشر و گسترش آن است)؛ دانشی که ثمره آن خدمت به خلق و تحقق صلح پایدار در جامعه اسلامی باشد.