گرامیداشت روز جهانی یادبود قربانیان تجارت برده و لغو آن؛ تبیین نقش قیام تاریخی ۱۷۹۱ در مبارزه با استثمار انسان
گرامیداشت روز جهانی یادبود قربانیان تجارت برده و لغو آن؛ تبیین نقش قیام تاریخی ۱۷۹۱ در مبارزه با استثمار انسان
بیستوسوم آگوست، سالروز قیام تاریخی افراد تحت ظلم و ستم در سانتو دومینگو علیه زنجیرهای بردگی است.
روزی که از سوی سازمان یونسکو به عنوان روز بینالمللی یادبود قربانیان تجارت برده و لغو آن نامگذاری شد تا همواره وجدان بشریت را در برابر اشکال کهن و مدرن استثمار بیدار نگه دارد.
تاریخ معاصر جهان، شاهدی بر فجایع ساختاریافتهای است که طی سدههای متمادی میلیونها انسان را از حق بنیادین آزادی محروم ساخت.
یکی از تاریکترین صفحات این تاریخ، تجارت برده در آنسوی اقیانوس اطلس بود که نه تنها جان و کرامت انسانی میلیونها نفر را به بازی گرفت، بلکه ساختارهای اجتماعی و اقتصادی جوامع متعدد را برای نسلها ویران ساخت.
بازخوانی این برهه از تاریخ، تنها یادآوری یک تلخی گذشته نیست، بلکه تلاشی برای پیشگیری از تکرار تبعیض و بیعدالتی در جهان امروز به شمار میرود.
بر اساس اعلام سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو)، روز ۲۳ آگوست به عنوان «روز بینالمللی یادبود قربانیان تجارت برده و لغو آن» نامگذاری شده است.
انتخاب این تاریخ، ریشه در شب ۲۳ آگوست سال ۱۷۹۱ دارد؛ زمانی که قیام بزرگ مردمان تحت ظلم و ستم در منطقه سانتو دومینگو (که امروزه شامل کشورهای هائیتی و جمهوری دومینیکن میشود) آغاز گشت.
این قیام تاریخی به عنوان نقطه عطفی در مبارزات ضد بردگی شناخته شد و نقشی بسیار کلیدی و تعیینکننده در فروپاشی سیستم تجارت جهانی برده ایفا کرد.
سازمان یونسکو با اختصاص این روز، هدف خود را ارتقای آگاهی عمومی درباره علل تاریخی، ابعاد و پیامدهای این فاجعه بشری بیان میکند.
برپایه گزارشها و اسناد منتشر شده از سوی یونسکو و نهادهای بینالمللی، هدف از پاسداشت این روز صرفاً محدود به گرامیداشت قربانیان گذشته نیست، بلکه ایجاد بستری برای تحلیل علمی، گفتگوهای بینالمللی و آموزش نسلهای جدید در برابر رفتارهای نژادپرستانه است.
این نهاد جهانی تاکید میکند که شناخت واقعی تاریخ تجارت برده، نیازمند بررسی همهجانبه تأثیرات آن بر فرهنگ، اقتصاد و توسعه جوامع امروزی است. آموزش این مفاهیم به جوانان، زمینهساز شکلگیری جامعهای مبتنی بر احترام متقابل و حقوق بشر خواهد بود.
امروزه، گرامیداشت ۲۳ آگوست فرصتی است تا جامعه جهانی علاوه بر ادای احترام به پایداری و مبارزات شجاعانه قربانیان، به بررسی اشکال نوین بردگی مانند کار اجباری، قاچاق انسان و تبعیضهای نژادی سازمانیافته بپردازد.
یادآوری این مناسبت تأکید مجددی است بر این اصل که کرامت انسانی غیرقابل معامله بوده و مبارزه برای آزادی و عدل، مسئولیتی همگانی و مداوم است.
در همین راستا، آموزههای قرآن کریم و روایات اهلبیت علیهم السلام نیز با تأکید بر اصل آزادی انسان و کرامت ذاتی او، هرگونه بهرهکشی و اسارت بندگان خدا را نفی کردهاند.
چنانکه رسول خدا صلی الله علیه و آله ستم بر کارگر و فروش انسان آزاد را از سختترین گناهان برشمرده و اسلام با وضع قوانین حمایتی و تشویق به آزادسازی بردگان (فکّ رقبه)، گامی ساختاری برای ریشهکنی استثمار و تحقق عدالت اجتماعی برداشت.
