تجلی میراث ماندگار تشیع؛ بیست و دوم محرم، سالروز ارتحال شیخ الطائفه شیخ طوسی، بنیانگذار حوزه علمیه نجف
تجلی میراث ماندگار تشیع؛ بیست و دوم محرم، سالروز ارتحال شیخ الطائفه شیخ طوسی، بنیانگذار حوزه علمیه نجف
بیست و دوم محرم سال ۴۶۰ هجری قمری، جهان اسلام با غروب یکی از درخشانترین ستارگان علمی خود، ابوجعفر محمد بن حسن ملقب به «شیخ طوسی» و معروف به «شیخ الطائفه» مواجه شد.
عالم بزرگی که با تأسیس حوزه علمیه هزارساله نجف اشرف و تدوین دو کتاب از کتب اربعه شیعه، ساختار فقهی، حدیثی و کلامی مذهب تشیع را برای همیشه استوار و قاعدهمند ساخت.
ابوجعفر محمد بن حسن ملقب به «شیخ طوسی» و معروف به «شیخ الطائفه» در سال ۳۸۵ هجری قمری در طوس متولد شد و پس از گذراندن دوران ابتدایی تحصیل، در سال ۴۰۸ هجری به بغداد، مرکز علمی آن روزگار هجرت کرد.
وی در بغداد از محضر نابغههای بزرگ تشیع همچون شیخ مفید و سید مرتضی کسب فیض کرد.
پس از درگذشت سید مرتضی، زعامت علمی و مرجعیت عامه شیعیان به شیخ طوسی رسید.
در این دوران، عظمت علمی او به حدی بود که حتی خلیفه عباسی، کرسی تدریس کلام را در بغداد به ایشان واگذار کرد.
اما دوران طلایی حضور او در بغداد با فتنههای مذهبی و هجوم طغرلبیک سلجوقی به تیرگی گرایید.
در پی این حوادث، خانه و کتابخانه عظیم شیخ طوسی (کتابخانه شاپور) به آتش کشیده شد.
این فاجعه سنگین، شیخ را به هجرت تاریخی به نجف اشرف واداشت.
او با حضور در کنار بارگاه ملکوتی امیرالمؤمنین علیه السلام، پایه نخستین حوزه علمیه منسجم و پایدار شیعه را بنا نهاد.
حوزهای که پس از گذشت ده قرن، همچنان قلب تپنده معارف اهلبیت علیهم السلام به شمار میرود.
میراث مکتوب شیخ طوسی، ارکان اندیشه شیعی است.
او با نگارش دو کتاب عظیم «تهذیب الأحکام» و «الإستبصار»، نیمی از کتب اربعه روایی شیعه را به نام خود ثبت کرد.
همچنین اثر بیبدیل او در تفسیر قرآن یعنی «التبیان فی تفسیر القرآن»، نخستین تفسیر جامع و اجتهادی شیعه است که الگوی مفسران پس از خود شد.
دایره بینظیر تسلط او بر فقه، کلام، تفسیر، رجال و حدیث سبب شد که تا قرنها پس از او، آراء این غفیه نامدار بر محافل علمی سایه افکند، به طوری که تا سالها هیچ فقیهی جرات مخالفت با فتاوای او را نداشت.
گرامیداشت اندیشه ها و نام او، یادآور حیات مردی است که فرهنگ و هویت مذهب تشیع را از گزند حوادث سهمگین تاریخ مصون نگاه داشت.
بیشک جامعیت علمی بینظیر او و تواناییاش در استنباط عقلانی احکام، روح پویایی و تکامل را در کالبد فقه امامیه دمید تا مذهب تشیع همواره پاسخگوی نیازهای جدید بشر در طول اعصار باشد.
