شوک خاموشی به اوراسیا و بالا گرفتن جنگ متهمسازی میان کشورها؛ بررسی علل بحران بیسابقه قطعی برق در آسیای مرکزی و آسیبپذیری زیرساختهای منطقهای
شوک خاموشی به اوراسیا و بالا گرفتن جنگ متهمسازی میان کشورها؛ بررسی علل بحران بیسابقه قطعی برق در آسیای مرکزی و آسیبپذیری زیرساختهای منطقهای
وقوع قطعی گسترده و ناگهانی جریان برق در چهار کشور قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان و تاجیکستان، بار دیگر هشدارها را درباره شکنندگی شبکه یکپارچه انرژی در آسیای مرکزی به صدا درآورد.
این حادثه زیانبار که به اختلال در عملکرد کلانشهرها و ایستایی سیستمهای حملونقل منجر گردید، موجی از تنشهای دیپلماتیک و اتهامزنیهای متقابل را میان مقامات آستانه و بیشکک درباره ریشه اصلی این فروپاشی شبکهای برانگیخته است.
وقوع یک حادثه صنعتی سنگین در سیستمهای انتقال انرژی، بخشهای وسیعی از آسیای مرکزی را در خاموشی فرو برد و آسیبپذیری زیرساختهای باقیمانده از دوران اتحاد جماهیر شوروی را به رخ کشید.
این قطعی بیسابقه از شهر آلماتی قزاقستان تا بیشکک در قرقیزستان، دوشنبه در تاجیکستان و بخشهای بزرگی از ازبکستان را تحت تأثیر مستقیم قرار داد.
در کلانشهر آلماتی، قطع ناگهانی برق رأس ساعت ۱۴:۳۸ به وقت محلی سبب توقف فعالیت قطارهای شهری، تخلیه اضطراری مسافران از تونلهای زیرزمینی و ایجاد ترافیکهای سنگین به علت از کار افتادن چراغهای راهنمایی شد؛ تا جایی که شهروندان مجبور به هدایت خودروها در تقاطعها شدند.
بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز (Reuters)، ابعاد این بحران بهسرعت گسترش یافت.
وزارت انرژی ازبکستان از اختلال شدید در استان سرخاندریا خبر داد و مسئولان تاجیکستان نیز با تکذیب شایعات مربوط به بروز حادثه در نیروگاه برقآبی «نورک»، از تشکیل کارگروهی ویژه برای مدیریت بحران خبر دادند.
با این حال، مسئله اصلی پس از وصل مجدد جریان برق، آغاز مناقشات سیاسی درباره مسئول اصلی این خروج از مدار بود.
شرکت مدیریت شبکه برق قزاقستان (KEGOC) در بیانیهای رسمی، خروج اضطراری دو ژنراتور ۶۰۰ مگاواتی در نیروگاه برقآبی «توکتوگول» قرقیزستان را علت اصلی افت ولتاژ و قطع خط ترانزیت شمال به جنوب دانست.
در مقابل، مقامات قرقیزستان با رد این ادعا، اعلام کردند خرابی اولیه در یکی از خطوط فشار قوی قزاقستان رخ داده و سیستم حفاظتی آنها برای جلوگیری از آسیب دیدن تأسیسات، شبکه خود را بهصورت خودکار جدا کرده است.
این بحران نشاندهنده پیچیدگی و وابستگی متقابل شبکهای است که ساختار اولیه آن در دهه ۱۹۷۰ برای مدیریت مشترک آب و برق طراحی شده بود.
با وجود تلاشهای منطقهای اخیر برای بازسازی و همگامسازی دوباره شبکهها، فرسودگی زیرساختها و فقدان شفافیت در عملکرد کشورها، همواره امکان بروز فلج سراسری را افزایش داده است.
تحلیلگران بر این باورند که این واقعه، آزمونی جدی برای پایداری انرژی در اوراسیاست و عدم توافق بر سر علل حادثه میتواند همکاریهای آتی را با چالش مواجه سازد.
